खालील दिलेल्या विविध अवस्था या कशाशी संबंधित आहे? (a) उच्च स्थायी अवस्था (b) प्रारंभिक वृद्धि अवस्था (c) उत्तर वृद्धि अवस्था (d) निम्न स्थायी अवस्था पर्यायी उत्तरे :
EN
The given stages are associated with which of the following concepts?
a. High stationary stage
b. Early expanding stage
c. Late expanding stage
d. Low stationary stage
Alternative answers:
योग्य उत्तर पर्याय २ (लोकसंख्या संक्रमण) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या (Demographic Transition Model) या चार मूलभूत अवस्था आहेत:
•
(a) उच्च स्थायी अवस्था (High Stationary): उच्च जन्मदर आणि उच्च मृत्यूदर; लोकसंख्या वाढ अत्यंत संथ व स्थिर असते.
•
(b) प्रारंभिक वृद्धी अवस्था (Early Expanding): जन्मदर उच्च राहतो, परंतु आरोग्यसुविधांमुळे मृत्यूदरात झपाट्याने घट होते; लोकसंख्या वेगाने वाढते (विस्फोट).
•
(c) उत्तर वृद्धी अवस्था (Late Expanding): शिक्षण व कुटुंबनियोजनामुळे जन्मदर घटू लागतो आणि मृत्यूदरही कमी राहतो; वाढीचा वेग मंदावतो.
•
(d) निम्न स्थायी अवस्था (Low Stationary): निम्न जन्मदर आणि निम्न मृत्यूदर; लोकसंख्या पुन्हा स्थिर किंवा संतुलित होते.
•
या सर्व अवस्था लोकसंख्या संक्रमणाशी (पर्याय २) संबंधित आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारत सध्या लोकसंख्या संक्रमणाच्या तिसऱ्या अवस्थेत (उत्तर वृद्धी अवस्था - Late Expanding Stage) आहे, जिथे जन्मदरात घट होत असून मृत्यूदर कमी पातळीवर स्थिर आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 2 (Demographic Transition).
Explanation:
•
These four stages represent the classical phases of the Demographic Transition Model (DTM) formulated by Warren Thompson and Frank Notestein:
•
a. High Stationary Stage: High birth rate and high fluctuating death rate; very slow population growth.
•
b. Early Expanding Stage: High birth rate persists while death rate falls rapidly; rapid population explosion.
•
c. Late Expanding Stage: Birth rate falls significantly while death rate remains low; growth decelerates.
•
d. Low Stationary Stage: Low birth rate and low death rate; stationary and stable population.
•
Hence, these stages describe Demographic Transition (Option 2).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
India is currently transitioning through Stage 3 (Late Expanding Stage), marked by falling fertility rates and low mortality rates.