अर्थव्यवस्था व नियोजन Rajyaseva Mains 2021 MEDIUM

मानव विकास निर्देशांक लोकसंख्येच्या ___________सूचक असतो. 1: घनतेचा 2: साक्षरतेचा 3: उद्रेकाचा 4: गुणवत्तेचा

EN The Human Development Index is an indicator of the ___________ of a population. 1: Density 2: Literacy 3: Explosion 4: Quality
A
घनतेचा Density
B
साक्षरतेचा Literacy
C
उद्रेकाचा Explosion
✓
गुणवत्तेचा Quality
✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर गुणवत्तेचा (Quality of population - पर्याय 4) आहे.

• मानव विकास निर्देशांक (HDI):
• लोकसंख्येचा केवळ संख्यात्मक आकार (उदा. लोकसंख्या वाढ, घनता किंवा उद्रेक) न मोजता, लोकसंख्येचे आरोग्य (दीर्घ व निरोगी आयुष्य), शिक्षण (ज्ञान संपादन) आणि राहणीमानाचा दर्जा (क्रयशक्ती) या तीन मूलभूत परिमाणांच्या आधारे लोकसंख्येची गुणात्मक क्षमता व दर्जा (Quality of Life / Human Capital Quality) मोजण्याचे काम मानव विकास निर्देशांक करतो.
• त्यामुळे HDI हा लोकसंख्येच्या गुणवत्तेचा प्रमुख जागतिक सूचक आहे.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

मानव विकास निर्देशांक (HDI) ची निर्मिती 1990 मध्ये पाकिस्तानी अर्थतज्ज्ञ महबूब-उल-हक आणि नोबेल विजेते भारतीय अर्थतज्ज्ञ अमर्त्य सेन यांनी केली. हे लोकसंख्येच्या संख्यात्मक वृद्धीपेक्षा गुणात्मक समृद्धीला प्राधान्य देते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Quality (Quality of population - Option 4).

• Human Development Index (HDI):
• HDI moves beyond quantitative demographic parameters (such as density, crude growth rate, or absolute headcounts) to evaluate the qualitative dimensions of human life.
• By aggregating achievements across life expectancy (health), schooling (knowledge), and decent standard of living (per capita GNI PPP), it directly measures the overall quality of human capital and well-being.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Formulated in 1990 by economists Mahbub ul Haq and Amartya Sen for the UNDP, the Human Development Index shifts the focus of development economics from pure GDP growth to the qualitative enrichment of human life.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

MPSC गट-क, गट-ब आणि राज्यसेवा परीक्षेच्या सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) थेट मोबाईलवर सोडवा.

Google Play वरून ॲप मिळवा 📲
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF (Year Wise) → Combine Study Guide →