“संसदीय लोकशाहीसाठी निर्माण करण्यात आलेल्या राज्यघटनेत मार्गदर्शक तत्त्वांचा समावेश करणे हे एक नाविन्यपूर्ण वैशिष्ट्य आहे. ही तत्त्वे बंधनकारक स्वरूपाची नाहीत. मात्र सत्तेवर जो कोणी येईल, तो त्याचा मनमानीपणे वापर करू शकणार नाही. त्याला या तत्त्वांचा आदर करावा लागेल. त्यांचा भंग झाल्यास त्यास त्याबद्दल न्यायालयासमोर जाब द्यावा लागणार नाही ; परंतु निवडणुकीच्या वेळी मतदारांना निश्चितपणे उत्तर द्यावे लागेल.” असे खालीलपैकी कोणी म्हटले आहे ?
EN
"The inclusion of Directive Principles in the Constitution framed for parliamentary democracy is a novel feature. These principles are not binding. But whoever comes into power cannot use power arbitrarily. He will have to respect these principles. In case of their breach, he may not have to answer in a court of law; but he will certainly have to answer before the electorate at election time." Who among the following said this?
योग्य उत्तर: पर्याय (३) डॉ. बी. आर. आंबेडकर
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी घटना परिषदेत मार्गदर्शक तत्त्वांचे समर्थन करताना हे अत्यंत प्रसिद्ध वक्तव्य केले होते.
•
त्यांनी मार्गदर्शक तत्त्वांना "भारतीय राज्यघटनेचे एक नाविन्यपूर्ण वैशिष्ट्य" (A Novel Feature of the Constitution) असे संबोधले होते.
•
डॉ. आंबेडकरांच्या मते, जरी ही तत्त्वे न्यायालयात न्यायप्रविष्ट नसली (non-justiciable), तरी त्यांच्या मागे 'जनतेचे राजकीय न्यायालय' (court of the electorate) आहे. जर सरकारने मार्गदर्शक तत्त्वांचे उल्लंघन केले किंवा त्यांच्याकडे दुर्लक्ष केले, तर दर पाच वर्षांनी निवडणुकांच्या वेळी मतदारांसमोर जाऊन त्यांना उत्तर द्यावेच लागेल.
इतर विचारवंतांची मते:
•
के. टी. शाह: "बँकेच्या सोयीनुसार वटविला जाणारा धनादेश."
•
के. सी. व्हीअर: "धार्मिक उपदेश किंवा आकांक्षांचे घोषणापत्र."
•
ग्रॅनव्हिले ऑस्टिन: मूलभूत हक्क आणि मार्गदर्शक तत्त्वे म्हणजे "संविधानाचा अंतरात्मा" (Conscience of the Constitution).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
डॉ. आंबेडकरांचे विधान: 'Novel Feature' (नाविन्यपूर्ण वैशिष्ट्य) आणि 'निवडणुकीच्या वेळी मतदारांना जाब द्यावा लागेल' हे शब्द दिसताच डॉ. बी. आर. आंबेडकर यांची निवड करावी.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Dr. B. R. Ambedkar
Detailed Explanation:
•
Dr. B. R. Ambedkar, the Chief Architect of the Constitution, delivered this historic speech in the Constituent Assembly while defending Part IV.
•
He famously characterized the Directive Principles as a "novel feature of the Indian Constitution".
•
Dr. Ambedkar emphasized that while DPSPs are non-justiciable in a court of law, their ultimate sanction is political. A government that disregards these principles will certainly be held accountable by the electorate at the ballot box during general elections.
Other scholarly opinions:
•
Prof. K. T. Shah: "A cheque on a bank, payable only when the resources of the bank permit."
•
Granville Austin: Fundamental Rights and Directive Principles are the "Conscience of the Constitution."
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Associating key phrases:
•
"Novel feature" = Dr. B. R. Ambedkar
•
"Cheque payable at bank's convenience" = Prof. K. T. Shah
•
"Conscience of the Constitution" = Granville Austin