🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

चालू घडामोडी MPSC Exam PYQ 2026 MEDIUM

समुद्राच्या पाण्यापासून पिण्यायोग्य गोडे पाणी तयार करणारा 'कमी तापमान औष्णिक विलवणीकरण' (LTTD - Low Temperature Thermal Desalination) प्रकल्प कोणत्या भारतीय संशोधन संस्थेद्वारे यशस्वीरीत्या राबवण्यात आला आहे?

EN The innovative 'Low Temperature Thermal Desalination' (LTTD) technology converting sea water into potable freshwater has been pioneered by which institution?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO)

Indian Space Research Organisation (ISRO)

राष्ट्रीय महासागर तंत्रज्ञान संस्था (NIOT - चेन्नई)

National Institute of Ocean Technology (NIOT - Chennai)

वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद (CSIR)

Council of Scientific and Industrial Research (CSIR)

संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (DRDO)

Defence Research and Development Organisation (DRDO)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय २ - राष्ट्रीय महासागर तंत्रज्ञान संस्था (NIOT - चेन्नई)

सागरी तंत्रज्ञान व तत्त्व विश्लेषण:

• संस्था: पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाच्या (Ministry of Earth Sciences) अंतर्गत चेन्नई येथे कार्यरत राष्ट्रीय महासागर तंत्रज्ञान संस्थेने (NIOT) हे स्वदेशी तंत्रज्ञान विकसित केले आहे.

• LTTD चे तत्त्व: समुद्राच्या पृष्ठभागावरील उष्ण पाणी (सुमारे २८°C) आणि समुद्राच्या खोल तळातील थंड पाणी (सुमारे ७°C - ८°C) यातील तापमानाच्या फरकाचा वापर करून कमी दाबाखाली बाष्पीभवन आणि संघनन करून गोडे पाणी तयार केले जाते.

• यशस्वी प्रकल्प: लक्षद्वीपमधील कव्हरत्ती, अगत्ती, मिनिकॉय या बेटांवर प्रत्येकी १ लाख लिटर प्रतिदिन क्षमतेचे LTTD प्रकल्प कार्यान्वित करून स्थानिक बेटांना गोड्या पाण्याचा पुरवठा करण्यात आला आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: सागरी संसाधनांचा विकास, डीप ओशन मिशन (Deep Ocean Mission), समुद्राचे क्षार-विमुक्तीकरण (Desalination) आणि NIOT चे कार्य MPSC विज्ञान व भूगोल या दोन्ही घटकांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 2 - National Institute of Ocean Technology (NIOT - Chennai)

Ocean Engineering & Thermodynamic Process:

• Pioneering Entity: Developed by the National Institute of Ocean Technology (NIOT), an autonomous institute under the Ministry of Earth Sciences.

• Thermodynamic Principle: Capitalizes on the natural ocean thermal gradient between warm surface seawater (~28°C) and deep oceanic cold water (~7°C at 400m depth) to flash-evaporate and condense water vapor at low atmospheric pressures.

• Field Deployments: Commercial plants commissioned across Lakshadweep islands (Kavaratti, Agatti, Minicoy), each producing 100,000 litres of drinking water daily without chemical additives.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: India's Deep Ocean Mission initiatives, thermal gradient energy conversion (OTEC), and island desalination technologies are recurring topics in MPSC GS Paper IV.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) राष्ट्रीय महासागर तंत्रज्ञान संस्था (NIOT - चेन्नई) (अचूक उत्तर): [gold]योग्य उत्तर:[/gold] [green]पर्याय २ - राष्ट्रीय महासागर तंत्रज्ञान संस्था (NIOT - चेन्नई)[/green]

⚠️ पर्याय (3) वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद (CSIR) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (DRDO) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मार्च २०२६' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी - जानेवारी २०२६ सराव चाचणी

quiz 10 प्रश्न timer 15 मिनिटे military_tech 10 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मार्च २०२६

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मार्च २०२६' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: चालू घडामोडी विषयांतर्गत 'मार्च २०२६' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: चालू घडामोडी विषयातील 'मार्च २०२६' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'राष्ट्रीय महासागर तंत्रज्ञान संस्था (NIOT - चेन्नई)' हे असून ते 'मार्च २०२६' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मार्च २०२६' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन