महाराष्ट्रातील छत्रपती संभाजीनगर (पैठण) जवळील सर्वात मोठ्या बहुउद्देशीय जलसिंचन प्रकल्पांपैकी एक असलेला 'जायकवाडी प्रकल्प' कोणत्या नदीवर उभारण्यात आला आहे?
EN
The 'Jayakwadi Project', one of the largest multipurpose irrigation projects in Maharashtra located near Paithan in Chhatrapati Sambhajinagar district, is constructed across which river?
योग्य उत्तर पर्याय (1) म्हणजेच गोदावरी आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
जायकवाडी धरण (पैठण):
•
नदी: गोदावरी नदीवर बांधण्यात आलेला हा मराठवाड्यातील सर्वात मोठा बहुउद्देशीय सिंचन प्रकल्प आहे.
•
जलाशय: या धरणाच्या विशाल जलाशयाला 'नाथसागर' (संत एकनाथ महाराज यांच्या स्मरणार्थ) असे नाव देण्यात आले आहे.
•
पायाभरणी: भारताचे तत्कालीन पंतप्रधान लाल बहादूर शास्त्री यांनी १९६५ मध्ये केली आणि लोकार्पण इंदिरा गांधी यांच्या हस्ते १९७६ मध्ये झाले.
•
हे आशिया खंडातील सर्वात मोठ्या मातीच्या धरणांपैकी एक मानले जाते.
•
सिंचन: यातून छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड, परभणी आणि नांदेड या दुष्काळी जिल्ह्यांना सिंचन व पिण्याच्या पाण्याचा लाभ मिळतो.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
नर्मदा नदीवर सरदार सरोवर प्रकल्प आहे.
•
कृष्णा नदीवर धोम व अलमट्टी प्रकल्प आहेत.
•
तापी नदीवर हतनूर प्रकल्प (जळगाव) व उकाई प्रकल्प (गुजरात) आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
जायकवाडी धरणाच्या जलाशयाभोवती 'जायकवाडी पक्षी अभयारण्य' असून येथे देशी व विदेशी स्थलांतरित पक्षी (उदा. फ्लेमिंगो) मोठ्या संख्येने येतात. येथे संत ज्ञानेश्वर उद्यानही विकसित करण्यात आले आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (1) i.e. Godavari.
Detailed Analysis:
•
Jayakwadi Project (Paithan):
•
Built across the Godavari River at Paithan in Chhatrapati Sambhajinagar district, it is the lifeline and largest multipurpose project of Marathwada.
•
Reservoir: Named 'Nath Sagar' in honor of the revered saint-poet Sant Eknath.
•
History: Foundation stone laid in 1965 by Prime Minister Lal Bahadur Shastri and inaugurated in 1976 by Prime Minister Indira Gandhi.
•
Construction: Recognized as one of the largest earthen dams in Asia, with an extensive canal network serving Chhatrapati Sambhajinagar, Jalna, Beed, and Parbhani.
Distractor Analysis:
•
Narmada hosts the Sardar Sarovar Project.
•
Krishna hosts Dhom, Almatti, and Nagarjuna Sagar.
•
Tapi hosts Hatnur Dam (Jalgaon) and Ukai Dam (Gujarat).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Jayakwadi reservoir forms the Jayakwadi Bird Sanctuary, an important wetland habitat hosting migratory birds like flamingos. The adjoining garden is modeled after the Brindavan Gardens of Mysore (Sant Dnyaneshwar Udyan).