जमीन पाणथळ झाली आहे असे तेंव्हा म्हणतात जेंव्हा ________
EN
The land is called waterlogged when ___________.
योग्य उत्तर: पर्याय 3 (जेंव्हा पाणी जमिनीच्या पृष्ठभागावर साचते किंवा पृष्ठभागावरुन वाहु लागते)
स्पष्टीकरण:
•
पाणथळ जमीन (Waterlogged Land): भूजल पातळी (Water table) अतिशय उंचावून जेव्हा जमिनीच्या पृष्ठभागावर येते किंवा पाणी पृष्ठभागावर साचून डबके तयार होते अथवा पृष्ठभागावरून वाहू लागते, तेव्हा त्या जमिनीला अधिकृतरीत्या पाणथळ जमीन म्हटले जाते.
•
परिणाम:
•
जमिनीतील सूक्ष्म व मोठ्या पोकळ्या (Soil pores) पाण्याने पूर्ण भरून जातात, त्यामुळे मातीतील हवा (Aeration) बाहेर फेकली जाते.
•
वनस्पतींच्या मुळांना आवश्यक असणाऱ्या ऑक्सिजनचा (\(O_2\)) पुरवठा थांबतो, ज्यामुळे मुळे गुदमरतात आणि पिके पिवळी पडून नष्ट होतात.
•
अनॉक्सिक (Anaerobic) परिस्थितीमुळे जमिनीतील पोषक द्रव्यांचा ऱ्हास होतो (उदा. नायट्रेट्सचे विनायट्रीकरण होते).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महाराष्ट्रात सिंचन प्रकल्पांच्या कालवा लाभक्षेत्रात (Canal command areas) अतिसिंचनामुळे पाणथळ जमिनीची मोठी समस्या निर्माण झाली आहे. यावर मात करण्यासाठी सच्छिद्र नळ्यांचा निचरा (Sub-surface drainage) आणि पाण्याचा नियंत्रित वापर आवश्यक आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (When water stagnates or flows over the soil surface)
Explanation:
•
Waterlogged Soil: A hydrological condition where the water table rises to or above the land surface, resulting in ponding, standing water, or sheet flow over the ground.
•
Consequences of Waterlogging:
•
Water displaces air from the macropores and micropores of the soil matrix, choking gas exchange.
•
The deficiency of dissolved oxygen creates an anaerobic, reducing environment in the root zone.
•
Crops suffer asphyxiation (suffocation) of roots, nutrient deficiencies due to denitrification, and accumulation of toxic reduced compounds (\(Fe^{2+}, Mn^{2+}, H_2S\)).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
In canal command areas of western Maharashtra, excessive flood irrigation combined with poor drainage has caused extensive waterlogging and secondary salinization. It is alleviated by installing subsurface tile drainage systems.