...........या पंचवार्षिक योजनेशी महालनोबिस प्रकल्प प्रारुप संबंधित होते.
EN
...........The Mahalanobis project format was associated with this five-year plan.
योग्य उत्तर: पर्याय २ (दुसरी पंचवार्षिक योजना / Second Five Year Plan)
स्पष्टीकरण:
•
दुसऱ्या पंचवार्षिक योजनेचा (१९५६-१९६१) संपूर्ण प्रारूप आराखडा प्रख्यात भारतीय सांख्यिकीशास्त्रज्ञ प्रा. पी. सी. महालनोबिस यांनी तयार केला होता.
•
याला 'नेहरू-महालनोबिस प्रतिमान' (Nehru-Mahalanobis Model) असे म्हणतात.
•
या मॉडेलचे मुख्य सूत्र म्हणजे देशात भांडवली व अवजड उद्योगांची (पोलाद, कोळसा, अवजड अभियांत्रिकी) पायाभरणी करणे आणि आयात पर्यायीकरणाच्या माध्यमातून स्वावलंबन मिळवणे.
•
यासाठी भिलाई, रुरकेला आणि दुर्गापूर येथे तीन मोठे सार्वजनिक पोलाद प्रकल्प उभारण्यात आले.
त्यामुळे महालनोबिस प्रकल्प प्रारूप दुसऱ्या पंचवार्षिक योजनेशी संबंधित होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
१ ली योजना: हॅरॉड-डोमर प्रतिमान (कृषी विकास).
•
२ री योजना: पी. सी. महालनोबिस प्रतिमान (अवजड उद्योग).
•
३ री योजना: महालनोबिस + सुखमय चक्रवर्ती प्रतिमान.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Second Five Year Plan)
Explanation:
•
The structural architecture of India's Second Five Year Plan (1956–1961) was formulated by eminent statistician Prof. P.C. Mahalanobis, widely known as the Nehru-Mahalanobis Strategy.
•
The paradigm assigned paramount priority to heavy capital goods industries (steel, machinery, energy) under state ownership, establishing public sector enterprises at Bhilai, Rourkela, and Durgapur.
Hence, the model is associated with the Second Five Year Plan.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
1st Plan: Harrod-Domar Model.
•
2nd Plan: P.C. Mahalanobis Model (Heavy Industry).
•
3rd Plan: John Sandy & Sukhamoy Chakravarty Model.