🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

अर्थव्यवस्था व नियोजन ASO Pre 2015 MEDIUM

MRTP कायदा कोणत्या कायद्यामुळे रद्द झाला?

EN The Monopolies and Restrictive Trade Practices (MRTP) Act was repealed by which Act?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

मक्तेदारी नियंत्रण कायदा.

Monopoly Control Act

स्पर्धा कायदा 2002.

Competition Act, 2002

व्यापार प्रैक्टिस कायदा.

Trade Practices Act

व्यापार नियंत्रण कायदा.

Trade Control Act

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

स्पष्टीकरण :

• योग्य उत्तर पर्याय 2 (स्पर्धा कायदा 2002 / Competition Act 2002) आहे.

MRTP कायदा रद्द आणि स्पर्धा कायदा अंमलबजावणी :

• 1969 चा 'मक्तेदारी व प्रतिबंधात्मक व्यापार पद्धती कायदा' (MRTP Act, 1969) हा भारतीय उद्योगांवर नियंत्रणे लादणारा होता.

• 1991 च्या जागतिकीकरण आणि उदारीकरणानंतर भारतीय बाजारपेठेत आंतरराष्ट्रीय निकोप स्पर्धा निर्माण करण्यासाठी हा कायदा अपुरा ठरला.

• केंद्र सरकारने न्यायमूर्ती एस. व्ही. एस. राघवन यांच्या अध्यक्षतेखाली समिती नेमली.

• राघवन समितीच्या शिफारशींवरून संसदेने 'स्पर्धा कायदा, 2002' (Competition Act, 2002) संमत केला.

• या कायद्याच्या कलम 66 द्वारे MRTP कायदा पूर्णपणे रद्दबातल (Repealed) करण्यात आला आणि MRTP आयोगाच्या जागी भारतीय स्पर्धा आयोग (CCI) कार्यरत झाला.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• MRTP कायदा रद्द केला: स्पर्धा कायदा, 2002 ने.

• MRTP आयोगाचे विघटन: 2009 मध्ये झाले आणि सर्व खटले CCI कडे हस्तांतरित झाले.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Explanation:

• The correct answer is Option 2 (Competition Act 2002).

Repeal of the MRTP Act:

• The Monopolies and Restrictive Trade Practices (MRTP) Act, 1969 had become anachronistic in a liberalized open-market economy.

• Following the landmark recommendations of the High-Level Committee on Competition Policy (Raghavan Committee, 1999), the Indian Parliament enacted the Competition Act, 2002.

• Section 66 of the Competition Act, 2002 explicitly repealed the MRTP Act, 1969, and dissolved the MRTP Commission, shifting jurisdiction over market competition, combinations, and abuse of dominance to the Competition Commission of India (CCI).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• The MRTP Act 1969 was repealed by the Competition Act, 2002 based on the Raghavan Committee's report.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) मक्तेदारी नियंत्रण कायदा. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) स्पर्धा कायदा 2002. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय 2 (स्पर्धा कायदा 2002 / Competition Act 2002) आहे.

⚠️ पर्याय (3) व्यापार प्रैक्टिस कायदा. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) व्यापार नियंत्रण कायदा. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारताचा विदेशी व्यापार, व्यापारतोल व व्यवहारतोल (BOP)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

विदेशी व्यापार, व्यापारतोल व व्यवहारतोल घटक चाचणी

quiz 20 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 20 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: अर्थशास्त्र व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (GS-4: अर्थव्यवस्था व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारताचा विदेशी व्यापार, व्यापारतोल व व्यवहारतोल (BOP)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारताचा विदेशी व्यापार, व्यापारतोल व व्यवहारतोल (BOP)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयांतर्गत 'भारताचा विदेशी व्यापार, व्यापारतोल व व्यवहारतोल (BOP)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयातील 'भारताचा विदेशी व्यापार, व्यापारतोल व व्यवहारतोल (BOP)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'स्पर्धा कायदा 2002.' हे असून ते 'भारताचा विदेशी व्यापार, व्यापारतोल व व्यवहारतोल (BOP)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भारताचा विदेशी व्यापार, व्यापारतोल व व्यवहारतोल (BOP)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

MRTP कायदा कोणत्या कायद्यामुळे रद्द झाला?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन