🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) MPSC सराव परीक्षा 2017 MEDIUM

नर्मदा नदीच्या पात्रात खोल, अरुंद घळ्या व धबधबे आहेत. अ. नर्मदा नदी खचदरीतूत वाहते. ब. नर्मदेच्या पूर्व खोऱ्यात पश्चिम खोऱ्यापेक्षा तुलनेने पर्जन्य जास्त आहे. क. बुर्नर, बांजोर, शेर, तावा, हिरना, बारना या उपनद्या आहेत. वरीलपैकी कोणती/ते विधान/ने बरोबर आहे/त ?

EN The Narmada river has deep, narrow gorges and waterfalls. a. It flows through the rift valley. b. The eastern basin of Narmada has more rainfall than the western basin. c. Burnhar, Banjor, Sher, Tawa, Hirna, Barna are the tributaries. Which of the statements given above is/are correct ?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
फक्त अ
a only
B
फक्त अ आणि ब
a and b only
C
फक्त ब आणि क
b and c only
D
वरील सर्व
All of the above
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (4) वरील सर्व.

सविस्तर विश्लेषण:

नर्मदा नदीसंबंधी सर्व विधानांची भौगोलिक सत्यता तपासू:

• मुख्य विधान व विधान अ: बरोबर.
• नर्मदा नदी उत्तरेकडील विंध्य पर्वत आणि दक्षिणेकडील सातपुडा पर्वत यांच्या दरम्यान असलेल्या खोल खचदरीत (Rift Valley) वाहते.
• खचदरीतून वाहत असल्याने तिच्या पात्रात खोल, अरुंद घळ्या (उदा. जबलपूरजवळील संगमरवरी खडकांची 'भेडाघाट घळई') आणि भव्य धबधबे (उदा. धुंवाधार धबधबा) निर्माण झाले आहेत.
• विधान ब: बरोबर.
• नर्मदेचे पूर्व खोरे (मध्य प्रदेशातील अमरकंटक पठार आणि मंडला परिसर) हे अधिक उंचीवर असून बंगालच्या उपसागरावरून येणाऱ्या मान्सून वाऱ्यांमुळे येथे सरासरी वार्षिक पाऊस १२० ते १४० सें.मी. पडतो.
• याउलट, पश्चिमेकडील खोऱ्यात (गुजरात आणि पश्चिम निमाड) पाऊस तुलनेने कमी (६० ते ८० सें.मी.) पडतो. त्यामुळे पूर्व खोऱ्यात पश्चिम खोऱ्यापेक्षा पर्जन्य जास्त आहे हे विधान अगदी बरोबर आहे.
• विधान क: बरोबर.
• उपनद्या: नर्मदेला एकूण ४१ प्रमुख उपनद्या मिळतात.
• डाव्या तीरावरून मिळणाऱ्या: बुर्नर (Burnhar), बंजार (Banjar/Banjor), शेर (Sher), शक्कर, दुधी, तावा (Tawa - सर्वात मोठी उपनदी).
• उजव्या तीरावरून मिळणाऱ्या: हिरना (Hirna), बारना (Barna), ओरसंग, कोलार.
• त्यामुळे दिलेली सर्व नावे नर्मदेच्या उपनद्यांचीच आहेत.

अशा प्रकारे अ, ब आणि क ही सर्व विधाने बरोबर आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
• नर्मदा नदीचा उगम: मध्य प्रदेशातील अमरकंटक (मैकल रांग).
• एकूण लांबी: १,३१२ किमी (भारतातील सर्वात लांब पश्चिम वाहिनी नदी).
• महाराष्ट्रातील लांबी: केवळ ५४ किमी (नंदुरबार जिल्ह्याच्या उत्तर सीमेवरून वाहते).
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) All of the above.

Detailed Analysis:

Geographical analysis of Narmada River:

• Statement a is Correct:
• The Narmada flows westward through a linear tectonic rift valley (graben) flanked by the Vindhya Range to the north and the Satpura Range to the south.
• Due to this fault-trough topography, it cuts deep, narrow marble gorges (such as Bhedaghat gorge near Jabalpur) and plunges into spectacular cascades like the Dhuandhar Falls.
• Statement b is Correct:
• The upper/eastern Narmada basin around Amarkantak and Mandla highlands receives high orographic rainfall (120–140 cm) influenced by the Bay of Bengal branch of monsoons.
• In contrast, the lower/western basin in western MP and Gujarat lies in semi-arid plains receiving considerably lower precipitation (60–80 cm).
• Statement c is Correct:
• Narmada has 41 significant tributaries.
• Left-bank tributaries include: Burnhar, Banjar (Banjor), Sher, Shakkar, Dudhi, Tawa (longest tributary).
• Right-bank tributaries include: Hiran/Hirna, Barna, Choral, Kolar, Orsang.

All three statements (a, b, and c) are factually and geographically correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip
• Source: Amarkantak plateau in Anuppur district of Madhya Pradesh.
• Total length: 1,312 km (longest west-flowing river of peninsular India).
• Length in Maharashtra: 54 km along the northern boundary of Nandurbar district.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) फक्त अ (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) फक्त अ आणि ब (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) फक्त ब आणि क (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) वरील सर्व (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय (4) वरील सर्व.
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०१७' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०१७
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०१७

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०१७' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०१७' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०१७' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०१७' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →