भारतीय अणुशक्ति कार्यक्रम स्तर - 3 चे उद्दिष्ट _____ हे व्यावसायिक स्तरावर विद्युतशक्तीसाठी इंधन म्हणून वापरणे हे आहे.
EN
The objective of Stage 3 of India's nuclear power programme is commercial utilization of _____ as fuel for electricity generation:
योग्य उत्तर: पर्याय (1) थोरियम
सविस्तर विश्लेषण:
•
भारतीय अणुशक्ती कार्यक्रमाचा तिसरा टप्पा (Stage 3):
•
डॉ. होमी भाभा यांनी भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेसाठी त्रि-स्तरीय अणुऊर्जा कार्यक्रम आखला होता:
•
पहिला टप्पा: नैसर्गिक युरेनियमवर चालणाऱ्या 'दाबाखालील जड पाणी अणुभट्ट्या' (PHWR).
•
दुसरा टप्पा: पहिल्या टप्प्यातील प्लुटोनियम-२३९ वर चालणाऱ्या 'वेगवान पैदास अणुभट्ट्या' (Fast Breeder Reactors - FBR).
•
तिसरा टप्पा (Stage-3): थोरियम-२३२ ($^{232}\text{Th}$) हे इंधन म्हणून वापरणाऱ्या प्रगत अणुभट्ट्या (उदा. Advanced Heavy Water Reactor - AHWR).
•
उद्दिष्ट:
•
भारतामध्ये युरेनियमचे साठे अत्यंत मर्यादित आहेत, परंतु जगातील थोरियमच्या एकूण साठ्यापैकी सुमारे २५% साठा एकट्या भारतात उपलब्ध आहे.
•
त्यामुळे तिसऱ्या टप्प्याचे प्रमुख उद्दिष्ट भारताच्या मुबलक थोरियम साठ्याचा वापर करून व्यावसायिक स्तरावर शाश्वत वीजनिर्मिती करणे हे आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
थोरियम-२३२ हा स्वतः विखंडनक्षम नसून 'सुपीक' (Fertile) आहे, ज्याचे न्यूट्रॉन शोषणाद्वारे विखंडनक्षम युरेनियम-२३३ ($^{233}\text{U}$) मध्ये रूपांतर केले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Thorium
Detailed Analysis:
•
Stage 3 of India's Nuclear Power Programme:
•
Formulated by Dr. Homi J. Bhabha to ensure long-term energy independence based on domestic mineral wealth:
•
Stage 1: Natural Uranium-fueled Pressurized Heavy Water Reactors (PHWRs).
•
Stage 2: Plutonium-fueled Fast Breeder Reactors (FBRs) to multiply fissile material and irradiate thorium blankets.
•
Stage 3: Utilization of Thorium-232 to breed and sustain fission via Uranium-233 in Advanced Heavy Water Reactors (AHWRs) and thermal breeders.
•
Strategic Rationale:
•
India possesses only modest reserves of natural uranium (~1%-2% of world total) but approximately 25% of global Thorium deposits, predominantly found in beach placer monazite sands across Kerala, Tamil Nadu, and Odisha.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Thorium is a fertile material ($^{232}\text{Th}$) converted through neutron absorption into fissile Uranium-233 ($^{233}\text{U}$) to power Stage 3 reactors.