वातावरणातील ओझोन लेअर मुळे ....... किरणांना पृथ्वीपर्यंत येण्यास अटकाव होतो.
EN
The ozone layer in the atmosphere prevents which radiation from reaching the Earth?
योग्य उत्तर: पर्याय ३: अल्ट्राव्हायोलेट (अतिनील किरणे)
स्पष्टीकरण:
वातावरणातील समतापमंडलात (Stratosphere) असणारा ओझोन थर सूर्याकडून येणाऱ्या अत्यंत घातक अल्ट्राव्हायोलेट (अतिनील किरणे - UV Rays) प्रारणांना पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर येण्यापासून रोखतो.
अतिनील किरणांचे प्रकार व ओझोनची भूमिका:
१.
UV-C (१०० ते २८० nm): सर्वाधिक घातक, परंतु वातावरणातील ऑक्सिजन आणि ओझोनद्वारे पूर्णपणे शोषून घेतले जातात.
२.
UV-B (२८० ते ३१५ nm): अत्यंत हानिकारक किरणे, ज्यांचे सुमारे ९५% शोषण ओझोन थराद्वारे केले जाते. ओझोन थर नष्ट झाल्यास हे किरण जमिनीवर येऊन त्वचा कर्करोग, मोतीबिंदू आणि रोगप्रतिकारक शक्तीचा ऱ्हास घडवून आणतात.
३.
UV-A (३१५ ते ४०० nm): हे किरण ओझोन थरामधून थेट पृथ्वीवर येतात, परंतु ते तुलनेने कमी हानिकारक असतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
समतापमंडलातील ओझोन थराला पृथ्वीचे 'संरक्षक कवच' (Earth's Protective Shield) किंवा 'नैसर्गिक सनस्क्रीन' म्हटले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3: Ultraviolet rays
Explanation:
The stratospheric ozone layer prevents lethal solar Ultraviolet (UV) radiation from penetrating to the Earth's surface.
Ozone Filtration of the UV Spectrum:
1.
UV-C (100–280 nm): Lethal, high-energy ionizing radiation completely absorbed by molecular oxygen ($O_2$) and ozone ($O_3$) high in the atmosphere.
2.
UV-B (280–315 nm): Biologically hazardous radiation responsible for sunburns, skin carcinomas, cataracts, and genetic mutation; $pprox$ 95% is selectively attenuated by the stratospheric ozone layer.
3.
UV-A (315–400 nm): Lowest-energy UV radiation; largely unabsorbed by ozone, reaching the surface with minimal acute biological toxicity.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Stratospheric ozone is widely characterized as 'Earth's Natural Sunscreen', safeguarding terrestrial DNA from lethal UV-B photodegradation.