1898 - 99 मध्ये आलेल्या बंध विमोचन आणि लोकमतविजय या नाटकांवर सरकारने बंदी घातली कारण त्यात आडवळणाने ............. यांचा उल्लेख होता.
EN
The plays 'Bandha Vimochana' and 'Lokmatavijaya', which appeared in 1898–99, were banned by the government because they indirectly referred to .............
योग्य उत्तर: पर्याय (३) लोकमान्य टिळक
सविस्तर विश्लेषण:
•
नाटकांवर बंदीची पार्श्वभूमी: 1897 मध्ये लोकमान्य टिळकांना झालेल्या 18 महिन्यांच्या कारावासानंतर महाराष्ट्रातील लोकभावना प्रचंड संतप्त झाली होती.
•
'बंध विमोचन' व 'लोकमतविजय': या जनक्षोभाला वाट करून देण्यासाठी 1898-99 मध्ये 'बंध विमोचन' आणि 'लोकमतविजय' ही नाटके रंगभूमीवर आली. या नाटकांमध्ये थेट टिळकांचे नाव न घेता रूपकाच्या माध्यमातून टिळकांची अटक, त्यांच्यावरील अन्याय आणि त्यांची कारावासातून सुटका यांचे प्रभावी सादरीकरण केले जात होते.
•
ब्रिटिश सरकारची कारवाई: लोकांमध्ये ब्रिटिशांविरुद्ध असंतोष निर्माण होत असल्याचे पाहून सरकारने 1876 च्या 'नाट्य परिनिरीक्षण कायद्या'चा (Dramatic Performances Act) वापर करून या दोन्ही नाटकांवर बंदी घातली.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महाराष्ट्रातील स्वातंत्र्यलढ्यात नाटकांनी प्रचंड मोठे योगदान दिले. के. पी. खाडीलकरांचे 'कीचकवध' आणि वि. दा. सावरकरांचे 'रणदुंदुभी' ही नाटकेही ब्रिटिश सरकारने अशाच राष्ट्रद्रोहाच्या कारणावरून नंतर प्रतिबंधित केली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Lokmanya Tilak
Detailed Analysis:
•
Historical Background: The unjust 1897 conviction of Lokmanya Tilak on charges of sedition evoked nationwide anger.
•
Allegorical Staging: Between 1898 and 1899, nationalist Marathi writers staged plays like 'Bandha Vimochana' and 'Lokmatavijaya'. Without explicitly naming Tilak, these dramas allegorically portrayed his heroic resistance, unjust incarceration, and eventual release.
•
Colonial Censorship: The British administration proscribed both plays under the Dramatic Performances Act of 1876 to prevent anti-imperialist agitation from spreading among theater audiences.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Marathi theater served as an effective medium of political awakening. Later plays like K. P. Khadilkar's 'Kichak Vadh' (1907) and V. D. Savarkar's 'Ranadundubhi' were likewise banned by the colonial government for inciting rebellion.