🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2017 MEDIUM

भूकंपाचा मूळ बिंदू म्हणून कशाला ओळखले जाते?

EN The point of origin of an earthquake is known as

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

टेक्टोनिक पॉईंट

Tectonic point

भूकंपाचा केंद्रबिंदु

Seismic focus

प्लूटोनिक पॉईंट

Plutonic point

केंद्रबिंदू

Epicentre

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय २ (भूकंपाचा केंद्रबिंदू / सिस्मिक फोकस / Seismic focus)

सविस्तर विश्लेषण:

• भूकंप नाभी / सिस्मिक फोकस (Hypocentre / Seismic Focus): पृथ्वीच्या पोटातील (भूकवचात किंवा प्रावरणात) ज्या मूळ बिंदूपाशी भूगर्भीय हालचालींमुळे साठलेली ऊर्जा अचानक मुक्त होते आणि भूकंपाचा प्रारंभ होतो, त्या बिंदूला भूकंप नाभी (Focus किंवा Hypocentre) म्हणतात.

• अपिकेंद्र / भूकंपाचे अपिकेंद्र (Epicentre): भूकंप नाभीपासून (Focus) काटकोनात (लंबरूप) सरळ रेषेत पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर जो सर्वात जवळचा बिंदू असतो, त्याला अपिकेंद्र (Epicentre) म्हणतात. भूकंप लहरी सर्वात आधी अपिकेंद्रावर पोहोचतात आणि तेथेच भूकंपाची तीव्रता व हानी सर्वाधिक असते.

• इतर संज्ञा:

• टेक्टोनिक पॉईंट किंवा प्लूटोनिक पॉईंट अशा संज्ञा भूकंपाच्या मूळ स्थानासाठी वापरल्या जात नाहीत (प्लूटोनिक खडक हे भूगर्भातील खोलवर थंड झालेल्या मॅग्माशी संबंधित असतात).

त्यामुळे भूकंपाचा खरा मूळ बिंदू हा 'सिस्मिक फोकस' (Seismic focus) होय.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

भूकंप लहरींचे तीन मुख्य प्रकार असतात:

१. प्राथमिक लहरी (P-waves): अनुतरंग (Longitudinal), सर्वात वेगवान, घन, द्रव व वायू या तिन्ही माध्यमातून प्रवास करतात.

२. दुय्यम लहरी (S-waves): अवतरंग (Transverse), फक्त घन माध्यमातून प्रवास करतात (द्रव गाभ्यातून जात नाहीत).

३. पृष्ठ लहरी (L-waves): पृष्ठभागावरून वाहतात आणि सर्वाधिक विनाश घडवून आणतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 2 (Seismic focus)

Detailed Analysis:

• Focus (Hypocenter / Seismic Focus): The exact subterranean point inside the Earth's crust or upper mantle where stored elastic strain energy is abruptly released due to fault dislocation or tectonic slippage, originating the seismic waves. This point is scientifically termed the Seismic Focus or Hypocenter.

• Epicenter: The point on the Earth's surface lying vertically directly above the hypocenter/focus. It is the first point on the surface to receive seismic waves and generally experiences the maximum destruction and intensity.

• Other terms:

• Plutonic point relates to deep-seated magmatic intrusions (plutons), not the point of earthquake release.

• Tectonic point is not a recognized geological descriptor for earthquake origins.

Hence, the point of origin of an earthquake is the Seismic Focus.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Remember seismic wave propagation properties:

• P-waves (Primary): Compressional/longitudinal waves; fastest; propagate through solids, liquids, and gases.

• S-waves (Secondary): Shear/transverse waves; travel only through solid media (refracted at the outer molten core).

• Surface waves (L-waves & Rayleigh waves): Slowest velocity but cause the highest structural destruction.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) टेक्टोनिक पॉईंट (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) भूकंपाचा केंद्रबिंदु (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय २ (भूकंपाचा केंद्रबिंदू / सिस्मिक फोकस / Seismic focus)**

⚠️ पर्याय (3) प्लूटोनिक पॉईंट (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) केंद्रबिंदू (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'भूकंपाचा केंद्रबिंदु' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

भूकंपाचा मूळ बिंदू म्हणून कशाला ओळखले जाते?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन