जागतिक सहकार चळवळ ज्या तत्वांवर आधारित आहे. त्यात खालीलपैकी कोणते तत्व लागू होत नाही?
EN
The principles on which the global cooperative movement is based. Which of the following principle is not applicable in it?
स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर पर्याय २ म्हणजेच सभासदांचे केंद्रीभूत नियंत्रण आहे.
१.
सहकाराची मूलभूत तत्त्वे:
•
सहकार ही मुळातच विकेंद्रीकृत आणि लोकशाही तत्त्वावर चालणारी चळवळ आहे.
•
यात 'सभासदांचे लोकशाही नियंत्रण' (एक व्यक्ती, एक मत) हे तत्त्व असते; 'केंद्रीभूत नियंत्रण' (Centralized Control) हे सहकाराच्या तत्त्वांच्या पूर्णतः विसंगत आहे. भांडवलशाहीत भांडवलाच्या प्रमाणात केंद्रीभूत नियंत्रण असते, सहकारात नाही.
२.
लागू होणारी खरी तत्त्वे:
•
ऐच्छिक व खुले सभासदत्व (पर्याय १)
•
स्वायत्तता व स्वतंत्रता (पर्याय ३)
•
सहकारी संस्थांमधील सहकार्य (पर्याय ४).
अतः 'सभासदांचे केंद्रीभूत नियंत्रण' हे सहकाराचे तत्त्व लागू होत नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
सहकाराचे २ रे तत्त्व: सभासदांचे लोकशाही नियंत्रण (Democratic Member Control) - 'भांडवलाला नाही तर माणसाला महत्त्व' (One Member, One Vote).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
The correct option is 2, i.e., Centralized control of members (सभासदांचे केंद्रीभूत नियंत्रण).
1.
Democratic Ethos of Cooperation:
•
The cooperative model is inherently rooted in grassroots economic democracy and decentralization.
•
Its foundational second principle is Democratic Member Control operating on the rule of *'One Member, One Vote'*, irrespective of shareholding size.
•
'Centralized control' is characteristic of hierarchical joint-stock corporations and bureaucratic state organs, standing entirely antithetical to cooperative philosophy.
2.
Valid Principles:
•
Voluntary and open membership, autonomy and independence, and cooperation among cooperatives are authentic ICA principles.
Hence, centralized control is NOT applicable.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Cooperative governance formula: One Member, One Vote (Democratic equality, opposing plutocratic capital-weighted voting).