भारतात काम करू शकणाऱ्या वयोगटातील लोकसंख्येचे प्रमाण खालील कारणांमुळे/कारणामुळे वाढेल : अ) सरासरी आयुर्मान कमी होईल. ब) अधिक संख्येने उद्योगधंदे सुरू होतील. क) जन्म दर घटता राहिल. ड) अधिक संख्येने लोक जास्त काळ जगतील. योग्य पर्याय निवडा:
EN
The proportion of the working-age population in India will increase due to which of the following reason(s)?
a) Average life expectancy will decrease.
b) More industries will be established.
c) Birth rate will continue to decline.
d) More people will live longer.
Choose the correct option:
भारतात कार्यक्षम वयोगटातील लोकसंख्येचे प्रमाण वाढण्याचे कारण:
1.
लोकसंख्याशास्त्रीय संक्रमण (Demographic Transition): देशात जन्मदर घटत राहिल्याने (Declining Birth Rate) बाल वयोगटातील (0-14 वर्षे) परावलंबी लोकसंख्येचे प्रमाण हळूहळू कमी होते.
2.
परिणामी, एकूण लोकसंख्येत 15 ते 59 या कार्यक्षम/काम करू शकणाऱ्या वयोगटातील (Working-Age Population) लोकसंख्येचा वाटा (टक्केवारी प्रमाण) आपोआप वाढतो, ज्याला 'डेमोग्राफिक डिव्हिडंड' म्हणतात.
3.
इतर पर्याय (आयुर्मान कमी होणे किंवा अधिक लोक जगणे) हे परावलंबित्व वाढवतात किंवा चुकीचे आहेत.
म्हणून योग्य कारण 'फक्त क - जन्म दर घटता राहिल' (पर्याय 3) हे आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारताचा एकूण जननदर (TFR) आता 2.0 वर आला असून प्रतिस्थापन पातळीच्या (2.1) खाली गेल्याने देशात कार्यक्षम लोकसंख्येचा वाटा सर्वोच्च स्तरावर पोहोचत आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Drivers of Expanding Working-Age Population Share:
1.
Demographic Dynamics: When the birth rate steadily declines, the infant and young dependent cohort (aged 0-14) contracts proportionately.
2.
In demographic transition theory, this sharp shrinkage in young dependency automatically elevates the proportional share of the working-age population (aged 15-59) in the national aggregate.
3.
Other factors like declining life expectancy or geriatric longevity do not expand the working-age ratio.
Therefore, the driving reason is Only c (Birth rate will continue to decline) (Option 3).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
India's Total Fertility Rate (TFR) has declined to 2.0 (NFHS-5), below the replacement rate of 2.1, maximizing India's working-age demographic window.