शुष्क पदार्थाची एकक मात्रा तयार होण्यासाठी वनस्पतीने वाष्पोत्सर्जनामार्फत न्हास केलेली पाण्याची मात्रा यांचे गुणोत्तर म्हणजे _____ होय.
EN
The ratio of the amount of water transpired by a plant to the unit amount of dry matter produced is called _____.
उत्तर: वाष्पोत्सर्जन गुणोत्तर (पर्याय 3)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
वाष्पोत्सर्जन गुणोत्तर (Transpiration Ratio - TR): वनस्पतीला १ ग्रॅम किंवा १ किग्रॅ शुष्क पदार्थ (Dry matter) तयार करण्यासाठी बाष्पोत्सर्जनाद्वारे किती ग्रॅम किंवा किग्रॅ पाण्याचा व्यय करावा लागतो, या गुणोत्तराला 'वाष्पोत्सर्जन गुणोत्तर' म्हणतात.
$$\text{Transpiration Ratio} = \frac{\text{Weight of water transpired}}{\text{Weight of dry matter produced}}$$
•
जल वापर कार्यक्षमता (WUE) ही वाष्पोत्सर्जन गुणोत्तराच्या व्यस्त असते ($WUE = \frac{1}{TR}$).
•
C4 पिकांचे (उदा. मका, ज्वारी) वाष्पोत्सर्जन गुणोत्तर कमी असते (सुमारे ३००), तर C3 पिकांचे (उदा. गहू, तांदूळ) जास्त असते (सुमारे ५०० ते ७००).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
ज्या पिकाचे वाष्पोत्सर्जन गुणोत्तर (TR) कमी असते, त्याची पाणी वापर कार्यक्षमता (WUE) सर्वाधिक असते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Transpiration ratio (Option 3)
Key Points:
•
Transpiration Ratio (TR): Defined as the ratio of the mass of water transpired by the plant over its life cycle to the unit mass of dry matter produced.
$$\text{Transpiration Ratio} = \frac{\text{Mass of water transpired}}{\text{Mass of dry matter produced}}$$
•
It is the exact inverse/reciprocal of Water Use Efficiency ($WUE = \frac{1}{TR}$).
•
C4 plants (sorghum, maize) possess lower TR (~250–350), meaning higher efficiency, whereas C3 plants (rice, wheat) have higher TR (~500–700).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
A lower Transpiration Ratio indicates greater drought hardiness and superior water use efficiency.