सह्याद्रीची रांग सरळ रेषेत नसून अनेक ठिकाणी ती वक्राकार झालेली आहे कारण
EN
The Sahyadri range is not in a straight line but has become curved and serrated at many places because:
सह्याद्रीच्या वक्राकार कड्यांची निर्मिती:
•
सह्याद्री पर्वताच्या पश्चिम उतारावरून उगम पावणाऱ्या कोकणातील नद्यांचा उतार अतिशय तीव्र असतो.
•
या नद्या अतिशय वेगाने वाहताना आपल्या उगमस्थानी पश्चिमेकडून पूर्वेकडे मागे मागे खणत जातात; या प्रक्रियेला 'शीर्षवर्ती खनन' (Headward Erosion) म्हणतात.
•
निरनिराळ्या नद्यांच्या वेगवेगळ्या वेगाच्या शीर्षवर्ती खननामुळे सह्याद्रीची मुख्य कडा मागे सरकली आहे आणि सरळ रेषेत न राहता अनेक ठिकाणी दातेरी व वक्राकार (Crenulated/Serrated) झाली आहे.
त्यामुळे पर्याय १ (शीर्षवर्ती खननामुळे) अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
शीर्षवर्ती खननामुळे सह्याद्रीत जलहरण (River Capture / River Piracy) च्या घटना देखील घडल्या आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Morphology of the Sahyadri escarpment:
•
Konkan streams descending the precipitous western scarp of the Sahyadri possess exceptionally steep hydraulic gradients.
•
These vigorous torrential streams erode aggressively backward into the plateau crest—a geomorphic process termed 'Headward Erosion' (शीर्षवर्ती खनन).
•
Differential headward retreat driven by adjacent river valleys has pushed back the watershed unevenly, transforming the straight fault scarp into a highly serrated, crenulated, and curved ridge line.
Therefore, Option 1 is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Intensive headward erosion by west-flowing Konkan rivers has caused instances of river capture (river piracy) against east-flowing plateau drainage.