🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल Maharashtra Arogya Vibhag Bharti 2024 MEDIUM

1979 मध्ये 'द्वितीय मागासवर्ग आयोग' चे अध्यक्ष कोण होते?

EN The ‘Second Backward Classes Commission’ in 1979 was headed by:
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
व्ही के साहनी
VK Sahni
B
जय प्रकाश नारायण
Jai Prakash Narayan
C
बीपी मंडळ
BP Mandal
D
बी. आर. आंबेडकर
BR Ambedkar
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

उत्तर: पर्याय 3 (बीपी मंडळ)

स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर बीपी मंडळ आहे.

Key Points

1979 मध्ये ' दुसरा मागासवर्ग आयोग' बीपी मंडळाच्या अध्यक्षतेखाली होता.

त्याला मंडल आयोग असेही म्हणतात.

भारतातील सामाजिक किंवा शैक्षणिकदृष्ट्या मागासलेले वर्ग ओळखण्यासाठी निकष निश्चित करण्यासाठी 1979 मध्ये त्याची स्थापना करण्यात आली.

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 340 चे पालन करून, 29 जानेवारी 1953 रोजी राष्ट्रपतींच्या आदेशाने काका कालेलकर यांच्या अध्यक्षतेखाली प्रथम मागासवर्ग आयोगाची स्थापना करण्यात आली.

Additional Information

जयप्रकाश नारायण हे जेपी किंवा लोकनायक म्हणून ओळखले जाणारे भारतीय स्वातंत्र्य कार्यकर्ते, सिद्धांतवादी, समाजवादी आणि राजकीय नेते होते.

1970 च्या दशकाच्या मध्यात पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या विरोधातील नेतृत्व केल्याबद्दल त्यांची आठवण केली जाते, ज्यांच्या पदच्युत करण्यासाठी त्यांनी "संपूर्ण क्रांती" पुकारली होती.

1999 मध्ये, त्यांच्या सामाजिक सेवेची दखल घेऊन त्यांना मरणोत्तर भारतरत्न हा भारताचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. इतर पुरस्कारांमध्ये 1965 मध्ये सार्वजनिक सेवेसाठी मॅगसेसे पुरस्काराचा समावेश होतो.

भीमराव रामजी आंबेडकर हे भारतीय कायदेतज्ज्ञ, अर्थशास्त्रज्ञ आणि दलित नेते होते ज्यांनी संविधान सभा चर्चेतून भारतीय संविधानाचा मसुदा तयार करणाऱ्या समितीचे नेतृत्व केले होते त्यांनी जवाहरलाल नेहरूंच्या पहिल्या मंत्रिमंडळात कायदा आणि न्याय मंत्री म्हणून काम केले आणि हिंदू धर्माचा त्याग केल्यानंतर दलित बौद्ध चळवळीला प्रेरणा दिली.

1990 मध्ये, भारतरत्न हा भारताचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आंबेडकरांना मरणोत्तर बहाल करण्यात आला.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय उद्याने (ताडोबा, पेंच, संजय गांधी, गुगामल, नवेगाव, चांदोली) आणि व्याघ्र प्रकल्प यांची जिल्हानिहाय स्थाने नियमितपणे विचारली जातात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Answer: Option 3 (BP Mandal)

Explanation:

Key Points

The ‘ Second Backward Classes Commission’ in 1979 was headed by BP Mandal.

It is also known as Mandal Commission.

It was formed in 1979 to determine the criteria to identify the socially or educationally backward classes of India.

Adhering to Article 340 of the Constitution of India, the First Backward Classes Commission was set up by a presidential order on 29 January 1953 under the chairmanship of Kaka Kalelkar.

Additional Information

Jayaprakash Narayan popularly referred to as JP or Lok Nayak was an Indian independence activist, theorist, socialist and political leader.

He is remembered for leading the mid-1970s opposition against Prime Minister Indira Gandhi, for whose overthrow he had called for a "total revolution".

In 1999 , he was posthumously awarded the Bharat Ratna , India's highest civilian award, in recognition of his social service. Other awards include the Magsaysay award for Public Service in 1965 .

Bhimrao Ramji Ambedkar was an Indian jurist, economist, and Dalit leader who headed the committee drafting the Constitution of India from the Constituent Assembly debates served as Law and Justice Minister in the first cabinet of Jawaharlal Nehru and inspired the Dalit Buddhist movement after renouncing Hinduism.

In 1990 , the Bharat Ratna, India's highest civilian award, was posthumously conferred on Ambedkar.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: The geographical locations of Maharashtra's National Parks (Tadoba, Pench, Sanjay Gandhi, Gugamal, Navegaon, Chandoli) and tiger reserves are recurring exam topics.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) व्ही के साहनी (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) जय प्रकाश नारायण (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) बीपी मंडळ (अचूक उत्तर): उत्तर:** पर्याय 3 (बीपी मंडळ)
✗ पर्याय (4) बी. आर. आंबेडकर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारताचा भूगोल' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: महाराष्ट्र भूगोल व पर्यावरण सराव चाचणी #१ (नद्या, धरणे व प्राकृतिक रचना)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
महाराष्ट्राचा प्राकृतिक व राजकीय भूगोल विभाग चाचणी
quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारताचा भूगोल

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारताचा भूगोल' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयांतर्गत 'भारताचा भूगोल' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयातील 'भारताचा भूगोल' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'भारताचा भूगोल' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →