🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

अर्थव्यवस्था व नियोजन MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

महाराष्ट्र शासनाची 'सुमतीबाई सुकळीकर उद्योगिनी महिला सक्षमीकरण योजना' (Sumatibai Sukalikar Udyogini Scheme) ही प्रामुख्याने खालीलपैकी कोणत्या घटकाशी संबंधित आहे?

EN The 'Sumatibai Sukalikar Udyogini Mahila Sakshamikaran Yojana' of the Government of Maharashtra is primarily related to which of the following?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

नियमित कर्ज परतफेड करणाऱ्या पात्र महिला बचत गटांना (SHGs) व्याज अर्थसहाय्य / व्याज परतावा देणे

Providing interest subvention / interest subsidy to eligible women Self-Help Groups (SHGs) repaying bank loans on time

ग्रामीण भागातील महिला उद्योजकांना उद्योग स्थापनेसाठी मोफत जमीन खरेदी कर्ज उपलब्ध करून देणे

Providing interest-free long-term credit to rural women entrepreneurs to purchase industrial land

मुंबई आणि नागपूर महानगर प्रदेशातील महिला उद्योजकांसाठी औद्योगिक उत्पादन कर माफी योजना

Offering complete corporate tax and excise duty waivers to women industrialists in Mumbai and Nagpur

महिला बचत गटांना थेट ४% स्थिर व्याजाने सरकारी तिजोरीतून भांडवली कर्जवाटप करणे

Direct institutional disbursement of working capital loans at a flat 4% interest rate to women SHGs

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय १ आहे: 'नियमित कर्ज परतफेड करणाऱ्या पात्र महिला बचत गटांना व्याज अर्थसहाय्य देणे'.

सविस्तर विश्लेषण:

1. सुमतीबाई सुकळीकर उद्योगिनी महिला सक्षमीकरण योजना:

• महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास विभागामार्फत महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियानांतर्गत (MSRLM / उमेद) ही योजना राबविण्यात येते.

• ग्रामीण भागातील महिलांचे सक्षमीकरण करणे, त्यांना सूक्ष्म उद्योगांकडे वळवणे आणि बँकांकडून घेतलेल्या कर्जाची वेळेत परतफेड करण्यास प्रोत्साहन देणे हा या योजनेचा मुख्य हेतू आहे.

• या योजनेअंतर्गत राष्ट्रीयीकृत, ग्रामीण किंवा सहकारी बँकांकडून कर्ज घेतलेल्या ज्या महिला बचत गटांनी (SHGs) मुदतीत नियमित परतफेड केली आहे, त्यांना व्याज अर्थसहाय्य (Interest Subvention) दिले जाते, ज्यामुळे त्यांना शून्य किंवा नाममात्र व्याजदरावर कर्ज उपलब्ध होते.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• जमीन खरेदीसाठी मोफत कर्ज देणे (पर्याय २), कर माफी देणे (पर्याय ३) किंवा थेट तिजोरीतून ४% कर्जवाटप (पर्याय ४) अशा कोणत्याही तरतुदी या योजनेत समाविष्ट नाहीत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

महाराष्ट्र शासनाच्या महिला सक्षमीकरण योजना:

• सुमतीबाई सुकळीकर योजना: महिला बचत गटांना व्याज अर्थसहाय्य (Interest Subvention).

• नवतेजस्विनी प्रकल्प: IFAD च्या सहकार्याने महिला बचत गटांची उपजीविका वृद्धी.

• माविम (MAVIM): महिला आर्थिक विकास महामंडळामार्फत राबविल्या जाणाऱ्या मायक्रो-फायनान्स योजना.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option 1: 'Providing interest subvention / interest subsidy to eligible women Self-Help Groups (SHGs) repaying bank loans on time'.

Detailed Analysis:

1. Sumatibai Sukalikar Udyogini Scheme:

• Implemented by the Rural Development Department under the Maharashtra State Rural Livelihoods Mission (MSRLM / UMED).

• Designed to foster financial discipline, entrepreneurial activity, and prompt repayment among women Self-Help Groups (SHGs).

• Under this scheme, eligible women SHGs that avail bank credit for income-generating micro-enterprises and maintain prompt, regular loan repayments receive interest subvention, effectively lowering their net borrowing cost to zero or nominal rates.

Distractor Analysis:

• Options 2, 3, and 4 are erroneous claims; the scheme does not purchase land, grant corporate tax exemptions, or disburse flat state loans.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Important Maharashtra women's welfare initiatives to remember:

• Sumatibai Sukalikar Yojana: Interest subvention to microfinance SHGs.

• Navtejaswini Project: Partnered with IFAD for women's rural enterprise development.

• MAVIM: Women's Economic Development Corporation nodal agency.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) नियमित कर्ज परतफेड करणाऱ्या पात्र महिला बचत गटांना (SHGs) व्याज अर्थसहाय्य / व्याज परतावा देणे (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय १ आहे: **'नियमित कर्ज परतफेड करणाऱ्या पात्र महिला बचत गटांना व्याज अर्थसहाय्य देणे'**.

⚠️ पर्याय (2) ग्रामीण भागातील महिला उद्योजकांना उद्योग स्थापनेसाठी मोफत जमीन खरेदी कर्ज उपलब्ध करून देणे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) मुंबई आणि नागपूर महानगर प्रदेशातील महिला उद्योजकांसाठी औद्योगिक उत्पादन कर माफी योजना (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) महिला बचत गटांना थेट ४% स्थिर व्याजाने सरकारी तिजोरीतून भांडवली कर्जवाटप करणे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (NITI Aayog)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग विभाग चाचणी

quiz 30 प्रश्न timer 30 मिनिटे military_tech 30 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: अर्थशास्त्र व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (GS-4: अर्थव्यवस्था व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (NITI Aayog)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (NITI Aayog)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयांतर्गत 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (NITI Aayog)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयातील 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (NITI Aayog)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'नियमित कर्ज परतफेड करणाऱ्या पात्र महिला बचत गटांना (SHGs) व्याज अर्थसहाय्य / व्याज परतावा देणे' हे असून ते 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (NITI Aayog)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (NITI Aayog)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन