🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

हृदयाकडून शरीराच्या विविध अवयवांकडे उच्च दाबाने रक्त वाहून नेणाऱ्या, जाड व लवचिक भित्तिका असलेल्या रक्तवाहिन्यांना काय म्हणतात?

EN The thick-walled, elastic blood vessels that carry blood away from the heart to various organs and tissues under high pressure are called ________.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

धमन्या (Arteries / रोहिणी)

Arteries

शिरा (Veins / नीला)

Veins

हृदयाचा पडदा (Septum)

Septum

रक्तकेशिका (Capillaries)

Capillaries

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (१) धमन्या (Arteries / रोहिणी) आहे.

सविस्तर विश्लेषण:

• धमन्या (Arteries):

• ज्या रक्तवाहिन्या हृदयाकडून शरीराच्या विविध अवयवांकडे रक्त वाहून नेतात, त्यांना 'धमन्या' म्हणतात.

• वैशिष्ट्ये:

१) धमन्यांच्या भित्तिका जाड, स्नायुमय आणि लवचिक असतात, कारण हृदयातून रक्त अत्यंत उच्च दाबाने बाहेर फेकले जाते.

२) धमन्या शरीरामध्ये खोलवर (Deep-seated) वसलेल्या असतात.

३) धमन्यांमध्ये रक्ताचा प्रवाह एकाच दिशेने वेगाने होत असल्याने त्यांच्यात झडपा (Valves) नसतात.

४) अपवाद: फुफ्फुस धमनी (Pulmonary Artery) वगळता इतर सर्व धमन्या ऑक्सिजनयुक्त (शुद्ध) रक्त वाहून नेतात. (फुफ्फुस धमनी अशुद्ध रक्त उजव्या निलयातून फुफ्फुसाकडे नेते).

• शिरा (Veins): शरीराकडून हृदयाकडे रक्त आणणाऱ्या पातळ भिंतींच्या रक्तवाहिन्या, ज्यात मागे रक्त वाहू नये म्हणून झडपा असतात.

• केशिका (Capillaries): धमन्या आणि शिरा यांना जोडणाऱ्या अत्यंत बारीक एकपेशीय जाळ्या.

पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (१) अचूक आहे: हृदयातून रक्त बाहेर वाहून नेणाऱ्या वाहिन्या म्हणजे धमन्या.

• पर्याय (२) शिरा या रक्त हृदयाकडे परत आणतात.

• पर्याय (३) सेप्टम हा हृदयाचे कप्पे वेगळा करणारा स्नायू पडदा आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

मानवी शरीरातील सर्वात मोठी धमनी 'महाधमनी' (Aorta) आहे, जी डाव्या निलयातून शुद्ध रक्त घेऊन बाहेर पडते. तर सर्वात मोठी शिरा 'महाशिरा' (Vena Cava) आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (1) Arteries.

Detailed Analysis:

• Arteries (Vascular Mechanics):

• Blood vessels conducting blood away from the ventricles of the heart toward peripheral tissues and organs are classified as arteries.

• Key Structural Adaptations:

1) Possess thick, elastic, and muscular tunica media walls designed to withstand and smooth out high pulsatile pressures generated during ventricular systole.

2) Typically positioned deep within tissues to protect them from superficial traumatic rupture.

3) Do not require internal valves (with the exception of aortic and pulmonary semilunar valves at heart exits) because continuous forward arterial pressure prevents retrograde flow.

4) Physiological Rule & Exception: All systemic arteries conduct oxygenated blood, EXCEPT the Pulmonary Artery, which carries deoxygenated blood from the right ventricle to the lungs.

• Veins: Thin-walled conduits returning blood to the heart under low pressure, equipped with semilunar valves.

• Capillaries: Microscopic single-cell layered exchange vessels.

Distractor Analysis:

• Option (1) correctly designates blood conduits emerging from the heart.

• Option (2) Veins carry blood toward the heart.

• Option (3) Septum is the dividing cardiac muscular partition.

• Option (4) Capillaries are terminal micro-vessels.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The largest artery in the human body is the Aorta (arising from the left ventricle), while the largest veins are the Superior and Inferior Vena Cava (draining into the right atrium).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) धमन्या (Arteries / रोहिणी) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय (१) धमन्या (Arteries / रोहिणी) आहे.

⚠️ पर्याय (2) शिरा (Veins / नीला) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) हृदयाचा पडदा (Septum) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) रक्तकेशिका (Capillaries) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

मानवी शरीरशास्त्र, पेशी व पोषण घटक चाचणी

quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'धमन्या (Arteries / रोहिणी)' हे असून ते 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन