रिव्हर्स इनोव्हेशनचे (पूर्वस्थित नाविण्यांचे) जगातील उत्तम उदाहरण म्हणजे ......
EN
The world's best-known example of reverse innovation is:
योग्य उत्तर: पर्याय (१) टाटांची नॅनो मोटरगाडी (Tata's Nano car)
स्पष्टीकरण:
•
रिव्हर्स इनोव्हेशन (Reverse Innovation / पूर्वस्थित नावीन्यता): ही अशी संकल्पना आहे ज्यामध्ये एखाद्या उत्पादनाचा शोध किंवा विकास सुरुवातीला विकसनशील देशांमधील (उदा. भारत, चीन) लोकांच्या मर्यादित गरजा व बजेटनुसार केला जातो आणि त्यानंतर ते नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञान जगभरात किंवा विकसित देशांमध्ये स्वीकारले जाते.
•
टाटा नॅनोचे उदाहरण: रतन टाटा यांच्या संकल्पनेतून निर्माण झालेली 'टाटा नॅनो' (Tata Nano) ही जगातील सर्वात स्वस्त कार (१ लाख रुपयांची कार) हे रिव्हर्स इनोव्हेशनचे जागतिक पातळीवरील सर्वात प्रसिद्ध आणि उत्कृष्ट उदाहरण मानले जाते. हार्वर्ड बिझनेस स्कूल आणि प्रा. विजय गोविंदराजन यांनी आपल्या संशोधनात टाटा नॅनोचा विशेष उल्लेख केला आहे.
•
पर्याय २, ३ आणि ४ चुकीचे आहेत; टाटा नॅनो हेच या संकल्पनेचे जागतिक मानक उदाहरण आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
रिव्हर्स इनोव्हेशन ही संज्ञा डार्टमाउथ कॉलेजचे प्राध्यापक विजय गोविंदराजन (Vijay Govindarajan) आणि ख्रिस ट्रिम्बेल यांनी २००९ मध्ये लोकप्रिय केली. भारतामधील जीई (GE) चे पोर्टेबल ईसीजी मशीन आणि टाटा नॅनो ही याची प्रसिद्ध उदाहरणे आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Tata's Nano car
Explanation:
•
Reverse Innovation: A business and technological phenomenon where an innovation is first developed and commercialized in developing/emerging markets (such as India or China) to meet severe cost and resource constraints, and subsequently marketed globally or adopted by developed nations.
•
Tata Nano Case Study: Developed under the vision of Ratan Tata to provide affordable, safe motorized transport for Indian two-wheeler families at ~₹1 lakh ($2,000), the Tata Nano is celebrated internationally (notably in Harvard Business Review studies by Prof. Vijay Govindarajan) as the world's quintessential textbook example of frugal and reverse engineering.
•
Other vehicle manufacturers do not represent this specific textbook innovation paradigm.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The concept of Reverse Innovation was formulated by Prof. Vijay Govindarajan and Chris Trimble in 2009. Prominent Indian examples include GE's ultra-portable Mac 400 ECG machine and Tata's Nano.