मानवी विकास निर्देशांकाची गणना करताना तीन परिमाणांचा विचार केला जातो. खालीलपैकी कोणते परिमाण या निर्देशांकात विचारात घेतले जात नाही?
EN
Three dimensions are considered while calculating Human Development Index. Which of the following dimensions is not considered in this index?
स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर पर्याय २ (लिंग असमानता) आहे.
•
मानवी विकास निर्देशांकाची (HDI) तीन परिमाणे:
•
HDI ची गणना करताना केवळ तीन मूलभूत परिमाणांचा विचार केला जातो:
१.
दीर्घ आणि निरोगी जीवन (Long and healthy life): जन्माच्या वेळचे अपेक्षित आयुर्मान (Life expectancy at birth).
२.
शिक्षणाची संधी / ज्ञान (Knowledge / Education): शालेय शिक्षणाची सरासरी वर्षे व अपेक्षित वर्षे.
३.
योग्य जीवनमान / राहणीमानाचा दर्जा (Decent standard of living): दरडोई स्थूल राष्ट्रीय उत्पन्न (GNI per capita in PPP $).
•
लिंग असमानता (Gender Inequality): हा HDI चा घटक नाही. लैंगिक असमानतेचे मोजमाप करण्यासाठी UNDP कडे GII (Gender Inequality Index) आणि GDI (Gender Development Index) हे स्वतंत्र निर्देशांक आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
HDI मध्ये सामाजिक विषमता किंवा लिंग असमानतेचा थेट समावेश नसतो; म्हणूनच UNDP ने २०१० मध्ये असमानता समायोजित मानवी विकास निर्देशांक (IHDI) आणि लिंग असमानता निर्देशांक (GII) हे स्वतंत्र निर्देशांक सुरू केले.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
The correct answer is Option 2 (Gender inequality).
•
Dimensions of Human Development Index (HDI):
•
The HDI is calculated using exactly three dimensions:
1.
Long and Healthy Life: Measured by life expectancy at birth.
2.
Access to Knowledge / Education: Measured by expected years of schooling and mean years of schooling.
3.
Decent Standard of Living: Measured by GNI per capita (PPP $).
•
Gender Inequality is NOT a dimension of the composite HDI. Instead, gender disparities are measured through dedicated, separate indices: the Gender Inequality Index (GII) and the Gender-related Development Index (GDI).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The standard HDI reflects national average achievements and is blind to within-country inequalities. This limitation led UNDP in 2010 to launch IHDI (Inequality-adjusted HDI) and GII.