कोणत्या प्रयत्नांनी संरचनात्मक बेरोजगारी मोठ्या प्रमाणावर कमी होऊ शकते? अ) पुर्न-प्रशिक्षण देऊन ब) नोकरीतील प्रशिक्षण क) लोकांना व्यावसायिकदृष्ट्या लवचिक करणे ड) लोकांना वर्तमानातील रोजगार संरचना बदलण्यास प्रेरित करणे पर्यायी उत्तरे: 1: फक्त अ आणि ड 2: फक्त अ, ब आणि क 3: फक्त ड 4: वरीलपैकी सर्व
EN
Through which of the following efforts can structural unemployment be significantly reduced?
a) Imparting retraining / reskilling
b) On-the-job training
c) Making workers occupationally flexible and adaptable
d) Motivating workers to adapt to changing employment structures
Answer options:
1: Only a and d
2: Only a, b and c
3: Only d
4: All of the above
योग्य उत्तर फक्त अ, ब आणि क (पर्याय 2) आहे.
•
संरचनात्मक बेरोजगारी (Structural Unemployment):
•
अर्थव्यवस्थेतील तांत्रिक बदल, औद्योगिक रचनेतील बदल आणि कामगारांकडे असणारी कौशल्ये व बाजाराला हवी असणारी कौशल्ये यांच्यातील तफावतीमुळे (Skills Mismatch) संरचनात्मक बेरोजगारी निर्माण होते.
•
ही कमी करण्याचे प्रभावी उपाय:
•
अ) पुनर्प्रशिक्षण (Retraining / Reskilling): कामगारांना नवीन तंत्रज्ञान व संगणक कौशल्यांचे पुनर्प्रशिक्षण देणे.
•
ब) नोकरीतील प्रशिक्षण (On-the-job training): कामावर असतानाच कामगारांची कौशल्ये अद्ययावत करणे.
•
क) व्यावसायिक लवचिकता (Occupational flexibility): कामगारांना वेगवेगळ्या क्षेत्रांमध्ये काम करण्यासाठी बहुकौशल्यपूर्ण (multi-skilled) व लवचिक बनवणे.
•
ड हे विधान संरचनात्मक बेरोजगारी कमी करण्याचा तांत्रिक किंवा धोरणात्मक उपाय मानले जात नाही; केवळ लोकांना 'रोजगार संरचना बदलण्यास प्रवृत्त करणे' हे कौशल्य तफावत दूर करत नाही.
•
त्यामुळे आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार फक्त अ, ब आणि क (पर्याय 2) हे योग्य उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कौशल्य विकास (Skill Development) आणि व्यावसायिक शिक्षण हा संरचनात्मक बेरोजगारीवरील सर्वात प्रभावी उपाय आहे. भारताचे 'प्रधानमंत्री कौशल विकास योजना' (PMKVY) हे याचे उत्तम उदाहरण आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Only a, b and c (Option 2).
•
Structural Unemployment:
•
Caused by a structural mismatch between the skills demanded by employers and the skills possessed by available workers, typically spurred by technological advancements or capital-intensive shifts.
•
Direct Remedy Strategies:
•
a) Retraining / Reskilling: Equipping displaced workers with updated market-relevant technical skills.
•
b) On-the-job training: Enabling industry-based vocational adaptation and apprenticeship.
•
c) Occupational mobility / flexibility: Training workers to be multi-skilled so they can seamlessly transition across emerging industries.
•
Official MPSC key designates Only a, b and c (Option 2) as the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Structural unemployment is prolonged and technological in nature; active labor market policies like vocational reskilling (e.g. Skill India, PMKVY) serve as primary policy remedies.