टिळकांनी गीतारहस्य हा ग्रंथ ............... या तुरुंगात लिहिला.
EN
Tilak wrote the treatise 'Gita Rahasya' in ............... prison.
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (मंडाले)
सविस्तर विश्लेषण:
•
मंडाले तुरुंग (म्यानमार/ब्रह्मदेश): लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांनी आपला जगप्रसिद्ध तत्त्वज्ञानपर ग्रंथ 'श्रीमद्भगवद्गीतारहस्य' (गीतारहस्य) ब्रह्मदेशातील (म्यानमार) मंडाले तुरुंगात लिहिला.
•
तुरुंगवासाचा काळ: १९०८ मध्ये मुझफ्फरपूर बॉम्बस्फोटानंतर 'केसरी'मध्ये *"देशाचे दुर्भाग्य"* व *"हे उपाय टिकाऊ नाहीत"* हे अग्रलेख लिहिल्याबद्दल टिळकांवर राजद्रोहाचा खटला चालवून त्यांना ६ वर्षांची काळ्या पाण्याची शिक्षा सुनावण्यात आली. टिळक १९०८ ते १९१४ या काळात मंडालेच्या तुरुंगात होते.
•
ग्रंथाची रचना: मंडालेच्या अत्यंत प्रतिकूल व एकांतवासाच्या वातावरणात टिळकांनी हिवाळ्यात अवघ्या ४ महिन्यांत (१९१०-१९११ दरम्यान) पेन्सिलने हा ग्रंथ लिहून काढला.
•
मध्यवर्ती विचार: गीतेचा खरा संदेश संन्यास किंवा भक्ती नसून 'कर्मयोग' (Karmayoga) आहे; म्हणजेच फळाची आसक्ती न ठेवता निष्काम बुद्धीने लोकसंग्रहासाठी सतत कर्म करत राहणे हाच गीतेचा गाभा आहे, असा क्रांतिकारक विचार टिळकांनी मांडला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
१९१४ मध्ये मंडालेहून सुटका झाल्यानंतर १९१५ मध्ये पुण्यात 'गीतारहस्य' हा ग्रंथ प्रथम प्रकाशित करण्यात आला.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Mandalay)
Detailed Analysis:
•
Mandalay Prison (Burma/Myanmar): Lokmanya Bal Gangadhar Tilak authored his philosophical magnum opus 'Gita Rahasya' (The Secret of the Bhagavad Gita / Karmayoga Shastra) while imprisoned in Mandalay Jail, Burma.
•
Sedition Sentence (1908–1914): Tilak was convicted of sedition in 1908 for his fiery editorials in *Kesari* (*The Country's Misfortune* and *These Remedies Are Not Lasting*) defending revolutionaries, and sentenced to 6 years of transportation.
•
Drafting the Masterpiece: Enduring severe climate and solitude, Tilak wrote the monumental treatise in pencil within four months between 1910 and 1911.
•
Philosophical Insight: Challenging traditional interpretations of Sannyasa (renunciation) or Bhakti, Tilak established that the Bhagavad Gita's paramount teaching is Karmayoga—relentless ethical action in the world for universal welfare (*Lokasangraha*).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
After Tilak's release from Mandalay in 1914, *Gita Rahasya* was published in Pune in 1915, quickly selling out tens of thousands of copies.