मुघल बादशहा अकबराने इ. स. 1584 मध्ये "खान-ए-खानान" ही पदवी कोणाला दिली होती ?
EN
To whom did Mughal Emperor Akbar confer the title "Khan-i-Khanan" in 1584 CE?
योग्य उत्तर: (3) अब्दुल रहीम (Abdul Rahim)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
अब्दुल रहीम खान-ए-खानान (1556–1627):
•
अब्दुल रहीम हा अकबराचे पालक व संरक्षक बैरम खान यांचा मुलगा होता. बैरम खान यांच्या हत्येनंतर अकबराने बाल रहिमचे स्वतःच्या मुलाप्रमाणे पालनपोषण केले.
•
'खान-ए-खानान' पदवी प्रदान (1584):
•
इ.स. 1584 मध्ये गुजरातचा बंडखोर सुलतान मुझफ्फर शाह तृतीय याने मुघलांविरुद्ध मोठे बंड पुकारले.
•
अब्दुल रहीमने अत्यंत शौर्य आणि रणनीती दाखवून सरखेजच्या लढाईत मुझफ्फर शाहचा निर्णायक पराभव केला आणि संपूर्ण गुजरात मुघल साम्राज्याला पुन्हा जोडून शांतता प्रस्थापित केली.
•
या अद्वितीय लष्करी कामगिरीवर प्रसन्न होऊन अकबराने 1584 मध्ये त्याला त्याचे वडील बैरम खान यांची सर्वोच्च पदवी 'खान-ए-खानान' (सरदारांचा सरदार) बहाल केली आणि गुजरातचा सुभेदार नेमले.
•
सांस्कृतिक योगदान:
•
अब्दुल रहीम हा अकबराच्या नवरत्नांपैकी एक होता.
•
तो हिंदी आणि ब्रजभाषेतील महान कवी होता (त्याचे 'रहीम के दोहे' आजही अत्यंत लोकप्रिय आहेत).
•
त्याने बाबराचे आत्मचरित्र 'तुझुक-इ-बाबरी' (तुर्की भाषा) याचे 'बाबरनामा' नावाने फारसी भाषेत अप्रतिम भाषांतर केले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
अकबराचे नवरत्न (Navratnas of Akbar):
1.
अबुल फजल (आयने-अकबरी व अकबरनामा)
2.
फैजी (राजकवी)
3.
तानसेन (संगीतसम्राट - मूळ नाव: रामतनु पांडे)
4.
बिरबल (मूळ नाव: महेश दास)
5.
राजा तोडरमल (वित्त व महसूल मंत्री - दहसाला पद्धत)
6.
राजा मानसिंग (सरसेनापती)
7.
अब्दुल रहीम खान-ए-खानान (मुत्सद्दी व कवी)
8.
फकीर अजिओद्दीन (सल्लागार)
9.
मुल्ला दो-प्याजा (सल्लागार).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (3) Abdul Rahim
Detailed Explanation:
•
Abdul Rahim Khan-i-Khanan (1556–1627 CE):
•
Abdul Rahim was the son of Bairam Khan, the mentor, guardian, and regent of young Akbar. Following Bairam Khan's assassination in Gujarat, Akbar took young Rahim under his personal royal guardianship.
•
Conferment of the Title 'Khan-i-Khanan' (1584 CE):
•
In 1584 CE, Sultan Muzaffar Shah III of Gujarat raised a formidable armed insurrection against the Mughal Empire.
•
Displaying brilliant tactical military command, Abdul Rahim crushed the rebellion at the Battle of Sarkhej and pacified the wealthy maritime province of Gujarat.
•
In recognition of this spectacular martial triumph, Emperor Akbar bestowed upon him his illustrious father's title, 'Khan-i-Khanan' ('Lord of Lords'), and appointed him the governor of Gujarat.
•
Literary & Scholarly Stature:
•
He was one of Akbar's celebrated Navratnas (Nine Gems).
•
Renowned as a versatile master of languages (Persian, Arabic, Turkish, Sanskrit, and Braj Bhasha/Hindi). His devotional couplets (*Rahim ke Dohe*) remain timeless classics of Indian literature.
•
Translated Babur's Chagatai-Turkic memoirs (*Tuzuk-i-Baburi*) into classical Persian under the title Baburnama.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Akbar's Nine Gems (Navratnas):
•
Abul Fazl: Prime Minister and chronicler (*Akbarnama* and *Ain-i-Akbari*).
•
Faizi: Poet Laureate.
•
Mian Tansen: Maestro of classical music (original name: Ramtanu Pandey).
•
Birbal: Royal companion and wit (original name: Mahesh Das).
•
Raja Todar Mal: Finance minister (pioneered *Zabti* / *Dahsala* land settlement).
•
Raja Man Singh: Generalissimo of imperial armies.
•
Abdul Rahim Khan-i-Khanan: Commander, poet, and scholar.
•
Fakir Aziao-Din & Mullah Do-Piyaza: Advisors.