🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Pre 2023 MEDIUM

खालील विधाने कोणासंदर्भात आहेत ? i. धर्माची राजकारणापासून फारकत घेतली. ii. सती जाणान्या शूर स्त्रीयांच्याबाबत अलिप्ततेचे धोरण स्वीकारले. iii. बालविवाह थांबविणे व विधवा विवाहाला उत्तेजन दिले. iv. सामाजिक कायद्याबाबत अंतिम निर्णय आपला असल्याचा दावा केला.

EN To whom do the following statements refer? i. Divorced religion from politics. ii. Adopted a policy of non-interference towards courageous women going sati while checking forced sati. iii. Discouraged child marriage and promoted widow remarriage. iv. Claimed final authority in societal regulations.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

बाबर

Babur

हुमायुन

Humayun

अकबर

Akbar

औरंगजेब

Aurangzeb

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: (3) अकबर

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• मुघल सम्राट अकबर (1556–1605):

• अकबराने धर्मनिरपेक्ष व सर्वसमावेशक धोरण अवलंबून राजकारणाची धर्मापासून फारकत केली ('सुलह-इ-कुल').

• त्याने सती जाणाऱ्या स्त्रियांबाबत स्वेच्छेची मुभा ठेवली, मात्र कोणावरही सती जाण्याची बळजबरी होऊ नये यासाठी कडक कायदे केले.

• विवाहाचे वय मुलांसाठी 16 वर्षे आणि मुलींसाठी 14 वर्षे निश्चित करून बालविवाहाला आळा घातला आणि विधवा विवाहास उत्तेजन दिले.

• 1579 मध्ये 'महजर' (Mahzar) जारी करून सामाजिक व धार्मिक कायद्यांवर अंतिम निर्णयाचा अधिकार आपल्या हातात घेतला.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

अकबराच्या प्रमुख सुधारणा:

1. 1563: तीर्थयात्रा कर समाप्ती.

2. 1564: जिझिया कर समाप्ती.

3. 1579: महजर (Mahzar) घोषणा.

4. 1582: दीन-इ-इलाही तत्त्वज्ञान.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: (3) Akbar

Detailed Explanation:

• Emperor Akbar's Secular and Social Governance:

• Separated state administration from clerical orthodoxy through his philosophy of *Sulh-i-Kul*.

• Strictly outlawed forced Sati while appointing officials to oversee that women were not coerced.

• Discouraged child marriage by prescribing minimum marriage ages (16 for boys, 14 for girls) and promoted widow remarriage.

• Promulgated the *Mahzar* in 1579, assuming supreme arbiter status (*Imam-i-Adil*) over legal and social controversies.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Core Milestones of Akbar:

• 1563: Abolition of Pilgrim Tax.

• 1564: Abolition of Jizya.

• 1579: Promulgation of Mahzar.

• 1582: Inception of Din-i-Ilahi.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) बाबर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) हुमायुन (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) अकबर (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: (3) अकबर**

✗ पर्याय (4) औरंगजेब (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मध्ययुगीन भारताचा इतिहास (सुलतानशाही, मुघल काळ व मराठा साम्राज्य)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book मुघल सत्तेचा ऱ्हास

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर औरंगजेबाने दख्खनमध्ये मराठ्यांशी २५ वर्षे प्रदीर्घ संघर्ष केला. १७०७ मध्ये औरंगजेबाच्या मृत्यूनंतर मुघल साम्राज्याला उतरती कळा लागली आणि भारतात प्रादेशिक सत्तांचा व युरोपियन व्यापारी कंपन्यांचा उदय झाला.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	१७०७ मध्ये औरंगजेबाचा मृत्यू अहमदनगर (भिंगार) येथे झाला. त्याची कबर खुलताबाद (छत्रपती संभाजीनगर) येथे आहे.
2	औरंगजेबानंतर बहादुर शाह पहिला, जहांदर शाह, फर्रुखसियर, मुहम्मद शाह रंगीला हे मुघल गादीवर आले.
3	१७३९ मध्ये इराणचा सुलतान नादिर शाह याने दिल्लीवर आक्रमण करून मुघल सैन्याचा कर्नालच्या लढाईत दारुण पराभव केला व 'मयूर सिंहासन' (तख्त-ए-ताऊस) आणि 'कोहिनूर हिरा' लुटून नेला.
4	१७६१ मध्ये अहमदशाह अब्दाली आणि मराठ्यांमध्ये 'पानिपतची तिसरी लढाई' झाली. यात मराठ्यांचा पराभव झाला, ज्यामुळे मुघल नामधारीच राहिले.
5	मुघल साम्राज्याच्या अस्तानंतर बंगाल, अवध, हैदराबाद (निजाम-उल-मुल्क १७२४) आणि म्हैसूर ही स्वतंत्र राज्ये उदयाला आली.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'मध्ययुगीन भारताचा इतिहास (सुलतानशाही, मुघल काळ व मराठा साम्राज्य)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अकबर' हे असून ते 'मध्ययुगीन भारताचा इतिहास (सुलतानशाही, मुघल काळ व मराठा साम्राज्य)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मध्ययुगीन भारताचा इतिहास (सुलतानशाही, मुघल काळ व मराठा साम्राज्य)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन