छोटा नागपूर पठारावरील आदिवासींच्या जमिनी गैर-आदिवासी सावकार आणि जमीनदारांना दिल्यामुळे १८३१-३२ मध्ये उसळलेले सुप्रसिद्ध 'कोल व मुंडा आदिवासींचे बंड' (Kol and Munda Uprising) खालीलपैकी कोणत्या विस्तृत प्रदेशात पसरले होते? (अ) रांची आणि छोटा नागपूर (ब) हजारीबाग आणि ओरिसा (क) रांची, हजारीबाग, पलामू आणि मानभूम (ड) केवळ बिहार योग्य पर्याय निवडा:
EN
Triggered by the expropriation of ancestral tribal lands to non-tribal moneylenders and contractors, across which extensive territories did the famous 'Kol and Munda Uprising' of 1831–1832 spread?
(a) Ranchi and Chota Nagpur
(b) Hazaribagh and Orissa
(c) Ranchi, Hazaribagh, Palamu, and Manbhum
(d) Bihar only
Select the correct option:
योग्य उत्तर: पर्याय (१) - केवळ (क).
विश्लेषण:
•
पर्याय (१) योग्य आहे: १८३१-१८३२ मध्ये छोटा नागपूर भागात कोल आणि मुंडा जमातींनी ब्रिटिशांच्या जमीन महसूल धोरणाविरुद्ध आणि बाहेरील जमीनदार/व्यापारी (दिक्कू) यांच्या शोषणाविरुद्ध प्रचंड सशस्त्र उठाव केला.
•
या उठावाचे नेतृत्व बुद्धू भगत, जोआ भगत आणि मदारा महतो यांनी केले.
•
हा उठाव (क) रांची, हजारीबाग, पलामू, मानभूम आणि सिंहभूम या संपूर्ण प्रदेशात वेगाने पसरला. बंडखोरांनी बाहेरील जमीनदारांची घरे जाळली, सरकारी कचेऱ्या उद्ध्वस्त केल्या आणि ब्रिटिशांना मोठा लष्करी बंदोबस्त तैनात करावा लागला.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
(अ), (ब) आणि (ड) मधील भौगोलिक विस्तार अपूर्ण किंवा चुकीचा आहे; पर्याय (क) मध्ये या उठावाचे चारही प्रमुख जिल्हे अचूक दिलेले आहेत, म्हणून 'केवळ (क)' हा पर्याय (१) अचूक आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
या बंडानंतर ब्रिटिशांनी प्रशासनात बदल करून छोटा नागपूर भागासाठी 'रेग्युलेशन १३' (१८३३) संमत केला आणि 'साउथ-वेस्ट फ्रंटियर एजन्सी' (SWFA) ची स्थापना केली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) - Only (c).
Analysis:
•
Option (1) is correct: The formidable Kol and Munda insurrection of 1831–1832 in the Chota Nagpur plateau was ignited by the transfer of tribal village lands to alien zamindars, merchants, and revenue farmers ('Dikus').
•
Under leaders like Buddhu Bhagat, Joa Bhagat, and Madara Mahato, the rebellion engulfed the four major regional districts of (c) Ranchi, Hazaribagh, Palamu, and Manbhum (along with Singhbhum).
•
Rebels systematically destroyed the records and residences of the moneylenders and defied British troops until massive military reinforcements crushed the insurrection.
Analysis of Other Options:
•
Options (a), (b), and (d) are incomplete or inaccurate regional descriptions; Option (c) fully captures the territorial extent.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Following the 1831–32 uprising, the British enacted Regulation XIII of 1833, creating a non-regulation district called the South-West Frontier Agency (SWFA).