🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) Combine Group B Pre 2018 MEDIUM

एकमेकांच्या शेजारी ठेवलेले X व Y हे दोन घनाकार तुमच्या समोर आहेत. या घनासंबंधीची पुढे दिलेली माहिती अभ्यासा. घन X तुमच्या डावीकडे असून घन Y तुमच्या उजवीकडे आहे. X या घना ची परस्पर विरुद्ध असलेली एक पृष्ठ जोडी लाल रंगवली आहे. दुसरी परस्पर विरुद्ध असलेली पृष्ठ जोडी निळी रंगवली आहे. उरलेल्या पृष्ठांपैकी एक पिवळे व दुसरे जांभळे रंगवलेले आहे. Y या घनाची फक्त एक परस्पर विरुद्ध पृष्ठ जोडी निळी रंगवली आहे. दुसऱ्या परस्पर विरुद्ध पृष्ठ जोडीपैकी एक तपकिरी तर दुसरी हिरवी आहे. उरलेली परस्पर विरुद्ध पृष्ठ जोडी काळी व पांढरी आहे. जर X चे लाल पृष्ठ आणि Y चे निळे पृष्ठ टेबलाला स्पर्श करत असेल, X चे पिवळे व Y चे तपकिरी पृष्ठ तुमच्यासमोर असेल तर X घनाच्या निळया पृष्ठासमोर येणाऱ्या Y घनाच्या पृष्ठाचा रंग निवडा.

EN Two cubes X and Y are placed side by side in front of you. Study the information given below regarding these cubes. Cube X is on your left and Cube Y is on your right. On Cube X, one pair of opposite faces is painted red. Another pair of opposite faces is painted blue. Of the remaining faces, one is painted yellow and the other purple. On Cube Y, only one pair of opposite faces is painted blue. Of another pair of opposite faces, one is brown and the other green. The remaining pair of opposite faces is black and white. If the red face of X and the blue face of Y touch the table, and the yellow face of X and the brown face of Y are facing you, select the color of the face of Cube Y that faces the blue face of Cube X.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

निश्चितपणे काळा

Definitely black

एकतर काळा नाहीतर पांढरा

Either black or white

फक्त पांढरा

Only white

निश्चित करणे शक्य नाही

Cannot be determined

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

स्पष्टीकरण:

दिलेल्या माहितीनुसार दोन्ही घनांची (X आणि Y) स्थिती खालीलप्रमाणे मांडू:

1. घन X (डावीकडे):

• परस्पर विरुद्ध जोडी 1: लाल (वर व खाली)

• परस्पर विरुद्ध जोडी 2: निळी (डावी व उजवी बाजू)

• तिसरी जोडी: पिवळे व जांभळे (समोर व मागे)

• X चे लाल पृष्ठ टेबलाला स्पर्श करते $\implies$ तळ (Bottom) = लाल, म्हणून वरचे (Top) पृष्ठ = लाल.

• X चे पिवळे पृष्ठ आपल्या समोर आहे $\implies$ समोर (Front) = पिवळा, म्हणून मागील (Back) पृष्ठ = जांभळा.

• उरलेली विरुद्ध जोडी निळी आहे $\implies$ डावे व उजवे पृष्ठ = निळा.

• घन X घन Y च्या डावीकडे असल्याने, X चे Y कडे तोंड असलेले उजवे पृष्ठ निळे आहे.

2. घन Y (उजवीकडे):

• निळ्या रंगाची एक परस्पर विरुद्ध जोडी (निळा विरुद्ध निळा).

• दुसरी परस्पर विरुद्ध जोडी: एक तपकिरी व एक हिरवा.

• तिसरी परस्पर विरुद्ध जोडी: एक काळा व एक पांढरा.

• Y चे निळे पृष्ठ टेबलाला स्पर्श करते $\implies$ तळ (Bottom) = निळा, म्हणून वरचे (Top) पृष्ठ = निळा.

• Y चे तपकिरी पृष्ठ आपल्या समोर आहे $\implies$ समोर (Front) = तपकिरी, म्हणून मागील (Back) पृष्ठ = हिरवा.

• आता डावे आणि उजवे (Left & Right) पृष्ठ उरले आहे, जे तिसऱ्या जोडीचे (काळा आणि पांढरा) असणार.

• त्यामुळे घन Y चे डावे पृष्ठ (जे घन X च्या निळ्या पृष्ठासमोर येते) हे एकतर काळा किंवा पांढरा असेल.

म्हणून योग्य उत्तर पर्याय (2) आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

घनाची स्थिती निश्चित करताना 'वर-खाली', 'समोर-मागे' आणि 'डावे-उजवे' अशा 3 अक्षीय जोड्या (3 pairs of opposite faces) तयार करा. वर-खाली आणि समोर-मागे निश्चित झाल्यावर उरलेली जोडी अनिवार्यपणे डाव्या आणि उजव्या बाजूला येते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Explanation:

Based on the given information, let us determine the face orientations of both cubes X and Y:

1. Cube X (on the left):

• Pair 1 of opposite faces: Red (Red opposite Red).

• Pair 2 of opposite faces: Blue (Blue opposite Blue).

• Pair 3 of opposite faces: Yellow and Purple.

• Red face touches the table $\implies$ Bottom = Red, therefore Top = Red.

• Yellow face is facing us $\implies$ Front = Yellow, therefore Back = Purple.

• The remaining pair is Blue $\implies$ Left face = Blue and Right face = Blue.

• Since Cube X is to the left of Cube Y, the right face of X facing Y is Blue.

2. Cube Y (on the right):

• Pair 1 of opposite faces: Blue (Blue opposite Blue).

• Pair 2 of opposite faces: Brown and Green (Brown opposite Green).

• Pair 3 of opposite faces: Black and White (Black opposite White).

• Blue face touches the table $\implies$ Bottom = Blue, therefore Top = Blue.

• Brown face is facing us $\implies$ Front = Brown, therefore Back = Green.

• The remaining opposite faces must be the Left and Right faces, which belong to the Black & White pair.

• Thus, the left face of Cube Y (facing the Blue face of Cube X) must be either black or white.

Therefore, the correct answer is Option (2).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Break down 3D cube orientation into 3 orthogonal pairs: Top-Bottom, Front-Back, and Left-Right. Once two pairs are fixed by given positions, the remaining opposite pair must occupy the third axis (Left-Right).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) निश्चितपणे काळा (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) एकतर काळा नाहीतर पांढरा (अचूक उत्तर): म्हणून योग्य उत्तर **पर्याय (2)** आहे.

⚠️ पर्याय (3) फक्त पांढरा (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) निश्चित करणे शक्य नाही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'घनाकृती ठोकळा, फासा व त्रिमितीय रचना' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: जीएस व चालू घडामोडी)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अंकगणित व बुद्धिमत्ता चाचणी विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अंकगणित व बुद्धिमत्ता चाचणी विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (CSAT-२)

quiz 80 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: घनाकृती ठोकळा, फासा व त्रिमितीय रचना

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'घनाकृती ठोकळा, फासा व त्रिमितीय रचना' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) विषयांतर्गत 'घनाकृती ठोकळा, फासा व त्रिमितीय रचना' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) विषयातील 'घनाकृती ठोकळा, फासा व त्रिमितीय रचना' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'एकतर काळा नाहीतर पांढरा' हे असून ते 'घनाकृती ठोकळा, फासा व त्रिमितीय रचना' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'घनाकृती ठोकळा, फासा व त्रिमितीय रचना' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन