योग्य उत्तर: पर्याय (३) - (अ) आणि (ब) दोन्ही बाबी स्पष्ट होतात.
विश्लेषण:
•
संविधानाचे कलम १(१) सांगते: "इंडिया, म्हणजेच भारत, हा राज्यांचा संघ असेल" (India, that is Bharat, shall be a Union of States).
•
या एकाच वाक्यातून दोन महत्त्वाच्या घटनात्मक गोष्टी स्पष्ट होतात:
१)
देशाचे नाव (Name of the Country): देशाची दोन अधिकृत नावे स्पष्ट होतात—'इंडिया' (आधुनिक नाव) आणि 'भारत' (पारंपरिक नाव). घटनासभेत नावावर एकमत न झाल्याने दोन्ही नावांचा स्वीकार करण्यात आला.
२)
राज्यव्यवस्थेचा प्रकार (Type of Polity): देश हा 'राज्यांचा संघ' (Union of States) असेल.
•
डॉ. आंबेडकरांच्या मते, 'संघराज्य' (Federation) या शब्दाऐवजी 'राज्यांचा संघ' (Union of States) शब्द वापरण्याची दोन कारणे:
अ) भारतीय संघराज्य हे घटकराज्यांमधील कराराचा परिणाम नाही (अमेरिकेप्रमाणे नाही).
ब) कोणत्याही घटकराज्याला संघराज्यातून फुटून बाहेर पडण्याचा अधिकार नाही (विनाशी राज्यांचा अविनाशी संघ).
अमेरिकेचे वर्णन 'अविनाशी राज्यांचा अविनाशी संघ' (Indestructible union of indestructible states) असे केले जाते; तर भारताचे वर्णन 'विनाशी राज्यांचा अविनाशी संघ' (Indestructible union of destructible states) असे केले जाते, कारण संसद राज्यांची नावे व सीमा बदलू शकते (कलम ३).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) - Both (a) and (b) are articulated.
Analysis:
•
Article 1(1) of the Constitution states: "India, that is Bharat, shall be a Union of States."
•
This single formulation resolves two fundamental aspects:
1.
Name of the country: It combines both the modern name 'India' and the traditional name 'Bharat', as the Constituent Assembly was divided between the two.
2.
Type of polity: It designates India as a 'Union of States'.
•
Dr. B. R. Ambedkar explained why 'Union of States' was preferred over 'Federation of States':
•
The Indian federation is not the result of an agreement among the states (unlike the American federation).
•
The states have no right to secede from the federation. The federation is an indestructible Union.
Distractor Evaluation:
•
Options (1) and (2): Incomplete explanations.
•
Option (3): Accurately states that both name and type of polity are declared.
Constitutional aphorism: India is described as an 'Indestructible Union of Destructible States' (Parliament can alter state boundaries under Article 3), whereas the USA is an 'Indestructible Union of Indestructible States'.
