भारतीय संविधानाच्या ७४ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९९२ मधील अनुच्छेद २४३-ZD अन्वये गठीत होणाऱ्या 'जिल्हा नियोजन समिती'च्या (District Planning Committee) रचनेमध्ये ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे सर्वोच्च प्रतिनिधित्व करणारे पदसिद्ध पदाधिकारी कोण असतात?
EN
Under Article 243-ZD of the Constitution of India, who acts as the supreme representative from rural local bodies in the constitutional framework of the 'District Planning Committee' (DPC)?
स्पष्टीकरण (मराठी):
•
योग्य पर्याय: (१)
•
जिल्हा नियोजन समिती (अनुच्छेद २४३-ZD):
•
संविधानाच्या अनुच्छेद २४३-ZD नुसार जिल्ह्यातील पंचायती आणि नगरपालिका यांनी तयार केलेल्या योजनांचे एकत्रीकरण करण्यासाठी आणि संपूर्ण जिल्ह्यासाठी एकात्मिक विकास आराखडा तयार करण्यासाठी प्रत्येक जिल्ह्यात जिल्हा नियोजन समिती गठीत केली जाते.
•
या समितीच्या एकूण सदस्यांपैकी ४/५ (८०%) सदस्य जिल्हा परिषद आणि नगरपालिकांच्या निर्वाचित सदस्यांमधून त्यांच्या लोकसंख्येच्या प्रमाणात निवडले जातात.
•
ग्रामीण भागाचे सर्वोच्च लोकप्रतिनिधी म्हणून जिल्हा परिषदेचे अध्यक्ष या समितीचे महत्त्वाचे पदाधिकारी असतात.
•
*(टीप: महाराष्ट्रात राज्य कायद्यानुसार जिल्ह्याचे पालकमंत्री डीपीसीचे अध्यक्ष असतात आणि जिल्हाधिकारी सदस्य-सचिव असतात).*
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कलम २४३-ZD नुसार जिल्हा नियोजन समितीमध्ये ८०% (४/५) सदस्य निर्वाचित असतात; कलम २४३-ZE महानगर नियोजन समितीसाठी (Metropolitan Planning Committee) आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation (English):
•
Correct Option: (1)
•
District Planning Committee (Article 243-ZD):
•
Article 243-ZD provides that there shall be constituted in every State at the district level a District Planning Committee to consolidate the plans prepared by the Panchayats and Municipalities in the district.
•
Not less than four-fifths (80%) of the total members of such committee are elected by and from among the elected members of the district's Zilla Parishad and Municipalities.
•
As the apex elected rural dignitary, the President of the Zilla Parishad plays a central representative leadership role in this framework.
•
*(State Variation Note: Under Maharashtra's specific DPC Act, 1998, the Guardian Minister of the district chairs the committee, with the Collector as Member-Secretary).*
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Under Article 243-ZD, 4/5ths of DPC members are elected; Article 243-ZE governs Metropolitan Planning Committees (2/3rds elected).