🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था PSI Mains 2017 MEDIUM

फौजदारी प्रक्रिया संहिता कलम 2 (प) नुसार “सरकारी अभियोक्ता" म्हणजे कलम ........ प्रमाणे नेमणूक केलेली कोणतीही व्यक्ती होय आणि त्यात सरकारी अभियोक्ताचे मार्गदर्शनाप्रमाणे कार्य करणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीचा समावेश आहे.

EN Under Section 2(u) of the Code of Criminal Procedure, 'Public Prosecutor' means any person appointed under Section ...... and includes any person acting under the directions of a Public Prosecutor.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

कलम 20

Section 20

कलम 22

Section 22

कलम 26

Section 26

कलम 24

Section 24

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (४) कलम 24

सविस्तर कायदेशीर विश्लेषण:

• फौजदारी प्रक्रिया संहिता, १९७३ चे कलम २(प) [Section 2(u)]:

• "'सरकारी अभियोक्ता' (Public Prosecutor) म्हणजे कलम २४ अन्वये नेमणूक केलेली कोणतीही व्यक्ती होय आणि त्यात सरकारी अभियोक्त्याच्या निर्देशानुसार कार्य करणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीचा समावेश होतो."

• कलम २४ ची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये:

• उच्च न्यायालय आणि सत्र न्यायालयासाठी केंद्र शासन किंवा राज्य शासन सरकारी अभियोक्ता (PP) आणि अतिरिक्त सरकारी अभियोक्ता (Addl. PP) यांची नेमणूक करते.

• उच्च न्यायालयासाठी उच्च न्यायालयाशी विचारविनिमय करून नेमणूक केली जाते.

• जिल्ह्यासाठी जिल्हा दंडाधिकाऱ्यांनी (DM) सत्र न्यायाधीशांशी विचारविनिमय करून तयार केलेल्या पॅनेलमधून नेमणूक केली जाते.

• पात्रता: किमान ७ वर्षे वकील (Advocate) म्हणून प्रॅक्टिसचा अनुभव आवश्यक असतो (विशेष सरकारी अभियोक्त्यासाठी किमान १० वर्षे अनुभव लागतो).

• इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• कलम २०: कार्यकारी दंडाधिकारी (Executive Magistrates).

• कलम २२: कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांचे स्थानिक अधिकारक्षेत्र.

• कलम २६: कोणत्या न्यायालयांकडून गुन्ह्यांची न्यायचौकशी केली जाऊ शकते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

सरकारी अभियोक्ता व सहाय्यक सरकारी अभियोक्ता:

1. कलम 24: सरकारी अभियोक्ता (Public Prosecutor) - किमान 7 वर्षे अनुभव; विशेष सरकारी अभियोक्ता - किमान 10 वर्षे अनुभव.

2. कलम 25: सहाय्यक सरकारी अभियोक्ता (Assistant Public Prosecutor - APP) दंडाधिकारी न्यायालयांसाठी राज्य शासनाकडून नियुक्त केले जातात.

3. कलम 25A: अभियोग संचलनालय (Directorate of Prosecution).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) Section 24

Detailed Legal Analysis:

• Section 2(u) of the Code of Criminal Procedure, 1973:

• Defines "Public Prosecutor" as any person appointed under section 24, and includes any person acting under the directions of a Public Prosecutor.

• (Corresponding provision under BNSS, 2023: Section 2(1)(w) and Section 18).

• Salient Features of Section 24 CrPC:

• Central or State Government appoints Public Prosecutors and Additional Public Prosecutors for High Courts (in consultation with High Court) and Sessions Courts (from a panel prepared by District Magistrate in consultation with Sessions Judge).

• Minimum qualification: At least 7 years of practice as an advocate (at least 10 years for Special Public Prosecutor under Sec 24(8)).

• Analysis of Other Options:

• Section 20: Executive Magistrates.

• Section 22: Local jurisdiction of Executive Magistrates.

• Section 26: Courts by which offences are triable.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

Prosecutors under CrPC:

1. Section 24: Public Prosecutor (High Court and Sessions Court; 7 years experience; 10 years for Special PP).

2. Section 25: Assistant Public Prosecutor (APP) for Magistrates' Courts.

3. Section 25A: Directorate of Prosecution headed by a Director of Prosecution.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) कलम 20 (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) कलम 22 (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) कलम 26 (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) कलम 24 (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (४) कलम 24**[/gold]

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC / BNSS)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC / BNSS)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC / BNSS)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC / BNSS)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC / BNSS)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'कलम 24' हे असून ते 'फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC / BNSS)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC / BNSS)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन