७३ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९९२ नुसार त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्थेमध्ये गावपातळीवर स्थानिक मतदारांद्वारे प्रत्यक्ष निवडणुकीच्या (Direct Election) आधारे प्रामुख्याने कोणती संस्था स्थापन केली जाते?

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

EN Under the 73rd Constitutional Amendment Act, 1992, which primary grassroots body in the three-tier Panchayati Raj system is established on the basis of direct universal suffrage by village voters?

✓

ग्रामपंचायत Gram Panchayat

✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)

पंचायत समिती / ब्लॉक समिती Panchayat Samiti / Block Committee

जिल्हा परिषद Zilla Parishad

(२) आणि (३) दोन्ही Both (2) and (3)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: (१) ग्रामपंचायत.

स्पष्टीकरण:

• संविधानाच्या अनुच्छेद २४३-ब (243B) आणि २४३-क (243C) नुसार त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्था अस्तित्वात आली:

१. गावपातळीवर - ग्रामपंचायत (Gram Panchayat)

२. मध्यवर्ती / तालुका पातळीवर - पंचायत समिती (Panchayat Samiti / Block Committee)

३. जिल्हा पातळीवर - जिल्हा परिषद (Zilla Parishad)

• ग्रामपंचायतीचे सर्व सदस्य (वॉर्ड सदस्य) गावातील प्रौढ मतदारांद्वारे (ग्रामसभेतील नोंदणीकृत मतदार) प्रत्यक्ष मतदानाने निवडले जातात.

• मध्यवर्ती आणि जिल्हा स्तरावरील अध्यक्ष/सभापतींची निवड बहुतांश राज्यांमध्ये निवडून आलेल्या सदस्यांमधून अप्रत्यक्षरीत्या (Indirect election) केली जाते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

अनुच्छेद २४३-ए (243A) नुसार 'ग्रामसभा' ही पंचायती राज व्यवस्थेचा पाया असून ती प्रत्यक्ष लोकशाहीचे (Direct Democracy) मूर्तिमंत उदाहरण आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: (1) Gram Panchayat.

Explanation:

• Under Articles 243B and 243C introduced by the 73rd Constitutional Amendment Act, 1992, a three-tier system of Panchayati Raj was established:

1. Village level - Gram Panchayat

2. Intermediate/Block level - Panchayat Samiti

3. District level - Zilla Parishad

• At the grassroots level, members of the Gram Panchayat are directly elected by the registered voters of the village (Gram Sabha).

• While intermediate and district level ward members are also directly elected, their chairpersons are elected indirectly by and from amongst the elected members. The Gram Panchayat is the foundational direct tier.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Under Article 243A, the "Gram Sabha" serves as the foundation of the Panchayati Raj system, representing direct democracy in action.

sell 📌 महत्त्वाचे विषय व सर्च टॅग्ज (Important Topics & Search Tags):