बाल व किशोरवयीन कामगार (प्रतिबंध व नियम) सुधारीत अधिनियम 2016 अंतर्गत : अ) 14 वर्षा खालील बालकांस सर्व उद्योग आणि प्रक्रिया केंद्रामध्ये कोणतेही काम करण्यास प्रतिबंध आहे. ब) 14 ते 18 वयोगटातील किशोरवयीन बालकास धोकादायक व्यवसाय आणि प्रणालीमध्ये कामावर ठेवणे हा फौजदारी गुन्हा. क) या गुन्ह्यासाठी मालकास 6 महिने ते 2 वर्षापर्यंत तुरुंगवासाची शिक्षा किंवा रु. 20 ते 50 हजार इतका दंड किंवा दोन्हीही. ड) गुन्ह्याची पुनरावृत्ती झाल्यास किमान 1 ते 5 वर्षापर्यंत तुरुंगवासाची शिक्षा होईल. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने चुकीची आहेत?
EN
Under the Child and Adolescent Labour (Prohibition and Regulation) Amendment Act, 2016:
a) Children below 14 years are prohibited from working in all occupations and processes.
b) Employing adolescents aged 14 to 18 in hazardous occupations and processes is a criminal offence.
c) For this offence, an employer faces imprisonment of 6 months to 2 years, or a fine of ₹ 20,000 to ₹ 50,000, or both.
d) In case of repeat offence, imprisonment shall be for a minimum of 1 to 5 years.
Which of the above statement(s) is/are incorrect?
बाल व किशोरवयीन कामगार सुधारणा कायदा, 2016 - चुकीचे विधान:
1.
विधान 'ड' चुकीचे आहे: या कायद्यानुसार गुन्ह्याची पुनरावृत्ती झाल्यास (Repeat Offence) कारावासाची शिक्षा किमान 1 वर्ष ते 3 वर्षांपर्यंत (1 to 3 years) असते; विधानात 'किमान 1 ते 5 वर्षांपर्यंत' दिल्याने हे विधान अयोग्य आहे.
2.
इतर सर्व विधाने अचूक आहेत:
•
14 वर्षांखालील बालकांना सर्व प्रकारच्या व्यवसाय व प्रक्रियांमध्ये काम करण्यास बंदी आहे (अ).
•
14 ते 18 वयोगटातील किशोरवयीन मुलांना धोकादायक उद्योगांमध्ये कामावर ठेवणे फौजदारी गुन्हा आहे (ब).
•
पहिल्या गुन्ह्यासाठी 6 महिने ते 2 वर्षांपर्यंत कारावास किंवा ₹ 20,000 ते ₹ 50,000 दंड किंवा दोन्ही अशी शिक्षा आहे (क).
म्हणून चुकीचे विधान फक्त ड (पर्याय 4) आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
2016 च्या सुधारणेनुसार या कायद्याचे नाव बदलून 'बाल व किशोरवयीन कामगार (प्रतिबंध व नियमन) कायदा' (Child and Adolescent Labour Act) असे करण्यात आले.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Child and Adolescent Labour Amendment Act, 2016 - Incorrect Statement:
1.
Statement 'd' is incorrect: For a repeat offence under Section 14(2), the statutory punishment is imprisonment for a term of not less than one year extending up to three years (not up to 5 years).
2.
Statements a, b, and c are strictly accurate:
•
Complete ban on employment of children below 14 in all occupations and processes (Statement a).
•
Adolescents (14-18) prohibited in hazardous occupations and processes (mines, explosives, inflammable substances) (Statement b).
•
First-time offenders face imprisonment of 6 months to 2 years, or fine of ₹ 20,000 to ₹ 50,000, or both (Statement c).
Therefore, only statement d is incorrect (Option 4).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The 2016 Amendment explicitly introduced the legal category of 'Adolescent' (aged 14 to 18) into the Act.