भारतीय कॉपीराइट कायदा, १९५७ आणि बौद्धिक संपदा हक्कांच्या (IPR) नियमांनुसार, मूळ साहित्य, सॉफ्टवेअर किंवा कलाकृतीच्या 'कॉपीराइट मालकाला' (Copyright Owner) खालीलपैकी कोणते कायदेशीर अधिकार असतात? (१) आपली माहिती/कलाकृती कोणत्याही भौतिक किंवा डिजिटल स्वरूपात साठवणे आणि तिच्या प्रति तयार करणे (Right to reproduce/store). (२) जनमानसामध्ये आपल्या कॉपीराइट साहित्याचे प्रकाशन, वितरण किंवा प्रदर्शन करणे (Right to publish/distribute to the public).
EN
Under the Indian Copyright Act, 1957 and intellectual property jurisprudence, which legal rights are exclusively held by a legitimate 'Copyright Owner' of literary, software, or artistic works?
(1) Right to reproduce, fix, and store the copyrighted work in physical or electronic storage media.
(2) Right to publish, communicate, and distribute the work to the public.
✅ योग्य उत्तर पर्याय (३) आहे.
🔹 बौद्धिक संपदा कायदा (Copyright Act, 1957) स्पष्टीकरण:
•
भारतीय कॉपीराइट कायद्याचे कलम १४ कॉपीराइट मालकाला अनन्य (Exclusive) अधिकार प्रदान करते.
•
या अधिकारांमध्ये खालील बाबींचा समावेश होतो:
१.
पुनरुत्पादन आणि साठवणुकीचा अधिकार: साहित्याच्या कोणत्याही स्वरूपात (कागदावर किंवा इलेक्ट्रॉनिक माध्यमात/सर्व्हरवर) प्रती तयार करणे व साठवणे.
२.
प्रकाशन व संप्रेषणाचा अधिकार: जनतेमध्ये ते साहित्य विकणे, भाड्याने देणे, इंटरनेटवर प्रसिद्ध करणे किंवा सादर करणे.
३.
रूपांतरणाचा अधिकार (Translation / Adaptation): साहित्याचे भाषांतर करणे किंवा त्यावर आधारित नवीन काम (उदा. पुस्तकावर चित्रपट) तयार करणे.
•
त्यामुळे (१) आणि (२) दोन्ही अधिकार कॉपीराइट मालकाचे कायदेशीर अधिकार आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
भारतात साहित्यिक, नाट्य, संगीत आणि कलात्मक कामांवर कॉपीराइटचा कालावधी लेखकाच्या मृत्यूनंतर ६० वर्षांपर्यंत (Author's Lifetime + 60 Years) अस्तित्वात असतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
✅ Correct Answer: Option (3)
🔹 Intellectual Property Law & Statutory Rights:
•
Under Section 14 of the Indian Copyright Act, 1957, a copyright owner is endowed with a bundle of negative and exclusive economic rights.
•
Statutory Exclusive Rights:
1.
Right of Reproduction: Right to reproduce the original work in any material form, including storing it electronically in digital formats (statement 1).
2.
Right of Public Communication/Distribution: Right to issue copies, sell, license, broadcast, or display the work publicly (statement 2).
3.
Right of Adaptation & Translation: Right to make derivative works or translate across languages.
•
Thus, both rights (1) and (2) belong to the copyright owner.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
In India, copyright protection for literary, musical, and artistic works extends throughout the author's lifetime plus 60 years starting from the calendar year following the author's death.