भारतीय पुरावा अधिनियम कायदा, 1872 नुसार कोणत्या परिस्थितीत कोर्ट तज्ज्ञांचे मत घेऊ शकते?
EN
Under the Indian Evidence Act, 1872, under which of the following circumstances can the court seek an expert's opinion?
अचूक उत्तर: पर्याय (१) विदेशी कायद्यासंबंधी
कायदेशीर विश्लेषण (भारतीय पुरावा कायदा, १८७२ - कलम ४५):
•
कलम ४५ (तज्ज्ञांचे मत - Opinions of Experts): जेव्हा न्यायालयाला पुढील पाच बाबींवर आपले मत निश्चित करायचे असते:
१.
विदेशी कायदा (Foreign law)
२.
विज्ञान (Science)
३.
कला (Art)
४.
हस्ताक्षर ओळख (Identity of handwriting)
५.
बोटांचे ठसे (Finger impressions)
•
अशा वेळी त्या विषयातील विशेष कुशल व्यक्तींचे (तज्ज्ञांचे) मत सुसंगत ठरते.
•
दिलेल्या पर्यायांपैकी 'विदेशी कायद्यासंबंधी' (Upon a point of foreign law) हा कलम ४५ मधील अधिकृत विषय आहे.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (२): अप्रासंगिक तथ्यांवर तज्ज्ञांचे मत घेता येत नाही.
•
पर्याय (३): सार्वजनिक नोंदणीसाठी तज्ज्ञ मत आवश्यक नसते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: भारतीय कायद्याचा अर्थ लावणे हे न्यायालयाचे काम आहे, त्यावर तज्ज्ञ चालत नाही; परंतु परदेशी कायद्यावर (Foreign Law) तज्ज्ञांचे मत कलम ४५ अन्वये ग्राह्य धरले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Upon a point of foreign law
Legal Analysis (Indian Evidence Act, 1872 - Section 45):
•
Section 45 (Opinions of experts): When the Court has to form an opinion upon a point of foreign law, or of science or art, or as to identity of handwriting or finger impressions, the opinions upon that point of persons specially skilled in such subjects are relevant facts.
•
While domestic Indian law is judicially noticed by the court (Section 57), foreign law is treated as a matter of fact provable by expert opinion under Section 45.
Analysis of Other Options:
•
Option (2): Opinions on irrelevant facts are never admissible.
•
Option (3): Public registration is proved by documents, not by expert opinion.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Indian law is never a matter for expert opinion (Courts take judicial notice), but foreign law is explicitly provable through expert testimony under Section 45.