🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

लॉर्ड कॉर्नवॉलिसने 1793 च्या न्यायव्यवस्था सुधारणेनुसार (Cornwallis Code) जिल्हा न्यायालयांच्या वर चार 'प्रांतीय अपील न्यायालये' (Provincial Courts of Appeal and Circuit) खालीलपैकी कोणत्या चार शहरांमध्ये स्थापन केली होती? 1) कलकत्ता 2) ढाका 3) मुर्शिदाबाद 4) पाटणा 5) दिल्ली 6) मद्रास 7) मुंबई

EN Under the judicial reorganization of 1793 (Cornwallis Code), Lord Cornwallis established four 'Provincial Courts of Appeal and Circuit' in which four cities? 1) Calcutta 2) Dhaka 3) Murshidabad 4) Patna 5) Delhi 6) Madras 7) Bombay

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त 1, 2, 3 आणि 4 (कलकत्ता, ढाका, मुर्शिदाबाद, पाटणा)

Only 1, 2, 3, and 4 (Calcutta, Dhaka, Murshidabad, Patna)

फक्त 2, 3, 4 आणि 5

Only 2, 3, 4, and 5

फक्त 4, 5, 6 आणि 7

Only 4, 5, 6, and 7

फक्त 1, 2, 6 आणि 7

Only 1, 2, 6, and 7

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर फक्त 1, 2, 3 आणि 4 (कलकत्ता, ढाका, मुर्शिदाबाद, पाटणा) आहे.

सविस्तर माहिती:

• कॉर्नवॉलिस संहिता (Cornwallis Code - 1793): लॉर्ड कॉर्नवॉलिसने महसूल आणि न्यायव्यवस्थेची फारकत केली (Separation of revenue and judicial functions). जिल्हाधिकाऱ्यांचे न्यायदानाचे अधिकार काढून ते जिल्हा न्यायाधीशांकडे (District Judge) सोपवले.

• चार प्रांतीय अपील न्यायालये: जिल्हा न्यायालयांच्या निर्णयाविरुद्ध अपील ऐकण्यासाठी आणि गंभीर फौजदारी खटल्यांच्या सुनावणीसाठी त्याने चार शहरांत प्रांतीय सर्किट न्यायालये स्थापन केली:

1. कलकत्ता (Calcutta)

2. ढाका (Dhaka)

3. मुर्शिदाबाद (Murshidabad)

4. पाटणा (Patna)

• या न्यायालयांमध्ये प्रत्येकी तीन युरोपीय न्यायाधीश आणि त्यांना मदत करण्यासाठी भारतीय काझी व पंडित असत.

• पुढे 1829 मध्ये लॉर्ड विल्यम बेंटिकने ही विलंबाची आणि खर्चीक ठरणारी चारही प्रांतीय न्यायालये रद्द केली आणि त्यांचे अधिकार कमिशनर व जिल्हा न्यायाधीशांकडे वर्ग केले.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

कॉर्नवॉलिसची 4 प्रांतीय न्यायालये: कलकत्ता, ढाका, मुर्शिदाबाद, पाटणा. ही न्यायालये रद्द कोणी केली? ➔ लॉर्ड विल्यम बेंटिक (1829).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Only 1, 2, 3, and 4 (Calcutta, Dhaka, Murshidabad, Patna).

Detailed Information:

• Cornwallis Code (1793): Enforced strict separation of executive/revenue administration from judicial functions. Collectors were stripped of magisterial and judicial powers, which were transferred to newly created District Judges.

• Four Provincial Courts of Appeal and Circuit: To hear appeals from district courts and conduct criminal sessions (Circuit), four regional courts were constituted at:

1. Calcutta

2. Dhaka

3. Murshidabad

4. Patna

• Each court was manned by three European judges assisted by native Qazis and Pandits.

• In 1829, Lord William Bentinck abolished these four provincial courts due to chronic arrears and procedural delays, delegating appellate jurisdiction to Divisional Commissioners and District Judges.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Cornwallis established four Provincial Courts of Appeal at Calcutta, Dhaka, Murshidabad, and Patna, which were subsequently abolished by Lord William Bentinck in 1829.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) फक्त 1, 2, 3 आणि 4 (कलकत्ता, ढाका, मुर्शिदाबाद, पाटणा) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **फक्त 1, 2, 3 आणि 4 (कलकत्ता, ढाका, मुर्शिदाबाद, पाटणा)** आहे.

⚠️ पर्याय (2) फक्त 2, 3, 4 आणि 5 (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) फक्त 4, 5, 6 आणि 7 (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) फक्त 1, 2, 6 आणि 7 (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book युरोपियनांचे भारतात आगमन

१४५३ मध्ये ऑटोमन तुर्कांनी कॉन्स्टँटिनोपल (इस्तंबूल) जिंकल्यामुळे युरोपातील पूर्वेकडे जाणाऱ्या खुशकीच्या व्यापारी मार्गावर तुर्कांचे नियंत्रण आले. परिणामी युरोपियन दर्यावर्दींनी भारताकडे येणाऱ्या नवीन सागरी मार्गांचा शोध सुरू केला.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	१४९८ मध्ये पोर्तुगीज खलाशी 'वास्को-द-गामा' आफ्रिकेला वळसा घालून कालिकत (केरळ) बंदरात पोहोचला. कालिकतचा राजा 'झामोरीन'ने त्याचे स्वागत केले.
2	भारतात येणारा पहिला युरोपियन पोर्तुगीज होते (१४९८) आणि भारतातून सर्वात शेवटी जाणारेही पोर्तुगीजच होते (१९६१ - गोवा मुक्ती).
3	फ्रान्सिस्को-द-अल्मेडा हा पहिला पोर्तुगीज गव्हर्नर होता. त्याने 'निळे पाणी धोरण' (Blue Water Policy) राबवले.
4	अल्फांसो-द-अल्बुकर्क याने १५१० मध्ये विजापूरच्या आदिलशहाकडून 'गोवा' जिंकून घेतले. त्याला भारतातील पोर्तुगीज सत्तेचा खरा संस्थापक मानले जाते.
5	३१ डिसेंबर १६०० रोजी इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ पहिली हिने ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीला पूर्वेकडील देशांशी व्यापाराची सनद दिली.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'फक्त 1, 2, 3 आणि 4 (कलकत्ता, ढाका, मुर्शिदाबाद, पाटणा)' हे असून ते 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन