🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

लोकपाल आणि लोकायुक्त कायदा, २०१३ अन्वये मार्च २०१९ मध्ये भारताचे पहिले वैधानिक 'लोकपाल' (First Lokpal of India) म्हणून खालीलपैकी कोणाची नियुक्ती करण्यात आली होती?

EN Under the Lokpal and Lokayuktas Act, 2013, who among the following was appointed as the first statutory 'Lokpal of India' in March 2019?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

न्यायमूर्ती सुबोध राणा

Justice Subodh Rana

न्यायमूर्ती पिनाकी चंद्र घोष (Justice Pinaki Chandra Ghose)

Justice Pinaki Chandra Ghose

न्यायमूर्ती के. जी. बालकृष्णन

Justice K. G. Balakrishnan

न्यायमूर्ती एच. एल. दत्तू

Justice H. L. Dattu

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: (२) न्यायमूर्ती पिनाकी चंद्र घोष (Justice Pinaki Chandra Ghose).

स्पष्टीकरण:

• 'लोकपाल आणि लोकायुक्त कायदा, २०१३' (१६ जानेवारी २०१४ पासून लागू) अंतर्गत केंद्र सरकारमधील सार्वजनिक सेवकांच्या भ्रष्टाचाराची चौकशी करण्यासाठी लोकपाल या संस्थेची तरतूद करण्यात आली.

• मार्च २०१९ मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाचे निवृत्त न्यायाधीश न्यायमूर्ती पिनाकी चंद्र घोष (P. C. Ghose) यांची भारताचे पहिले लोकपाल अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी २३ मार्च २०१९ रोजी त्यांना पद व गोपनीयतेची शपथ दिली.

• लोकपाल संस्थेत एक अध्यक्ष आणि जास्तीत जास्त ८ सदस्य असतात (ज्यापैकी ५०% सदस्य न्यायिक पार्श्वभूमीचे आणि ५०% सदस्य SC/ST/OBC/अल्पसंख्याक/महिला प्रवर्गातून असणे बंधनकारक आहे).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

'लोकपाल' हा शब्द १९६३ मध्ये प्रख्यात कायदेतज्ज्ञ डॉ. एल. एम. सिंघवी यांनी तयार केला होता. लोकपालाची निवड पंतप्रधान, लोकसभा अध्यक्ष, विरोधी पक्षनेता, CJI आणि एक नामवंत कायदेतज्ज्ञ यांच्या निवड समितीमार्फत होते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: (2) Justice Pinaki Chandra Ghose.

Explanation:

• The Lokpal and Lokayuktas Act, 2013 (effective January 2014) established the statutory anti-corruption ombudsman for the Union.

• In March 2019, retired Supreme Court judge Justice Pinaki Chandra Ghose was appointed as the first Chairperson of the Lokpal of India. President Ram Nath Kovind administered the oath of office on 23 March 2019.

• The body consists of a Chairperson and a maximum of 8 members (50% judicial members, and minimum 50% from SC/ST/OBC/Minorities/Women).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The term 'Lokpal' was coined in 1963 by Dr. L. M. Singhvi. Selection is made by a high-level committee comprising the Prime Minister, Speaker of Lok Sabha, Leader of Opposition, CJI (or nominee), and an eminent jurist.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) न्यायमूर्ती सुबोध राणा (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) न्यायमूर्ती पिनाकी चंद्र घोष (Justice Pinaki Chandra Ghose) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: (२) न्यायमूर्ती पिनाकी चंद्र घोष (Justice Pinaki Chandra Ghose).

⚠️ पर्याय (3) न्यायमूर्ती के. जी. बालकृष्णन (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) न्यायमूर्ती एच. एल. दत्तू (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'न्यायमूर्ती पिनाकी चंद्र घोष (Justice Pinaki Chandra Ghose)' हे असून ते 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन