🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2022 MEDIUM

भ्रष्टाचार प्रतिबंधक कायदा, 1988 अंतर्गत 'सार्वजनिक सेवक' म्हणजे अ) सरकारच्या सेवेतील कोणतीही व्यक्ती ब) स्थानिक प्राधिकरणाच्या सेवेतील कोणतीही व्यक्ती क) राज्य सरकारने स्थापन केलेल्या महामंडळाच्या सेवेत असलेली कोणतीही व्यक्ती ड) कोणतीही व्यक्ती जी पदाधिकारी असल्याने त्यास मतदार यादी तयार करण्याचा अधिकार दिला आहे पर्यायी उत्तरे :

EN Under the Prevention of Corruption Act, 1988, 'public servant' means: (a) Any person in the service of the Government (b) Any person in the service of a local authority (c) Any person in the service of a corporation established by or under a State Act (d) Any person who holds an office by virtue of which he is authorized to prepare electoral rolls Alternative Answers:
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
केवळ अ आणि ब बरोबर आहेत
Only a and b are correct
B
केवळ ब आणि क बरोबर आहेत
Only b and c are correct
C
वरीलपैकी सर्व चुकीचे आहेत
All of the above are incorrect
D
वरील सर्व बरोबर आहेत
All of the above are correct
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ४ (वरील सर्व बरोबर आहेत / All of the above are correct)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

१. कलम २(c) - लोकसेवकाची (Public Servant) व्यापक व्याख्या:

भ्रष्टाचार प्रतिबंधक कायदा, १९८८ च्या कलम २(c) अन्वये लोकसेवकाची व्याख्या अत्यंत व्यापक करण्यात आली आहे, ज्यामध्ये खालील सर्वांचा समावेश होतो:

• (अ): सरकारच्या सेवेतील किंवा वेतनावरील कोणतीही व्यक्ती [कलम 2(c)(i)].
• (ब): स्थानिक प्राधिकरणाच्या (म.न.पा., जि.प., ग्रामपंचायत) सेवेतील कोणतीही व्यक्ती [कलम 2(c)(ii)].
• (क): केंद्र किंवा राज्य कायद्यान्वये स्थापन झालेल्या महामंडळाच्या (उदा. MSRTC, MSEB/महावितरण, MIDC) सेवेतील व्यक्ती [कलम 2(c)(iii)].
• (ड): निवडणूक मतदार यादी तयार करण्याचा, पुनरीक्षित करण्याचा किंवा निवडणुका घेण्याचा अधिकार असलेला कोणताही पदाधिकारी [कलम 2(c)(vi)].
२. त्यामुळे चारही विधाने (अ, ब, क, ड) लोकसेवकाच्या अधिकृत व्याख्येत तंतोतंत बसतात.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
• पीसी ॲक्ट १९८८ मधील लोकसेवकाची व्याख्या ही भा.दं.वि. (IPC) च्या कलम २१ मधील व्याख्येपेक्षा खूप विस्तृत आहे; यात विद्यापीठांचे कुलगुरू, प्राध्यापक आणि नोंदणीकृत सहकारी संस्थांचे अध्यक्ष/सचिव यांचाही समावेश होतो.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 4 (All of the above are correct)

Detailed Explanation:

1. Under Section 2(c) of the Prevention of Corruption Act, 1988, the definition of a "Public Servant" is deliberately comprehensive:
• Clause (i): Any person in the service or pay of the Government (Statement a).
• Clause (ii): Any person in the service or pay of a local authority (Statement b).
• Clause (iii): Any person in the service or pay of a corporation established by or under a Central, Provincial or State Act (Statement c).
• Clause (vi): Any person who holds an office by virtue of which he is authorized to prepare, compile or revise an electoral roll or to conduct an election (Statement d).
2. Hence, all four categories fall squarely within Section 2(c).
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip
• Section 2(c) of the PC Act is much broader than Section 21 of the Indian Penal Code, embracing university chancellors/professors, judges, and cooperative society chairpersons.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) केवळ अ आणि ब बरोबर आहेत (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) केवळ ब आणि क बरोबर आहेत (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) वरीलपैकी सर्व चुकीचे आहेत (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) वरील सर्व बरोबर आहेत (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय ४ (वरील सर्व बरोबर आहेत / All of the above are correct)**
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम, १९८८' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम, १९८८

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम, १९८८' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम, १९८८' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम, १९८८' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम, १९८८' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →