वाजवी नुकसानभरपाईचा हक्क आणि भूमी अधिग्रहण, पुनर्वसन आणि पुनर्वसाहत यात पारदर्शकता कायदा, 2013, शासनाला सामाजिक प्रभाव मूल्यांकन करित असता खालीलपैकी कशाचा विचार करावा असे निर्देश देता? अ) प्रभावित कुटुंबाची उपजीविका ब) प्रदेशातील निवडणुक एककांची फेर-रचना क) पेयजलाचे स्रोत ड) शाळा/शैक्षणिक सुविधा इ) प्रार्थना स्थळे फ) आदिवासींच्या पारंपरिक संस्थांसाठी भूमी पर्यायी उत्तरे:
EN
Under the Right to Fair Compensation and Transparency in Land Acquisition, Rehabilitation and Resettlement Act, 2013, what does the Act direct the Government to consider while carrying out Social Impact Assessment?
a) Livelihood of affected families
b) Re-delimitation of electoral units in the area
c) Sources of drinking water
d) Schools / educational facilities
e) Places of worship
f) Land for traditional institutions of tribals
Answer options:
सामाजिक प्रभाव मूल्यांकन (Social Impact Assessment - SIA) आणि 2013 चा कायदा:
1.
कलम 4 मधील तरतुदी: भूमी अधिग्रहण कायदा 2013 च्या कलम 4 नुसार, कोणत्याही प्रकल्पासाठी जमीन संपादित करण्यापूर्वी सामाजिक प्रभाव मूल्यांकन (SIA) करणे बंधनकारक आहे.
2.
मूल्यांकनाचे घटक:
•
प्रभावित कुटुंबांची उपजीविका (Livelihood) - समाविष्ट आहे.
•
पेयजलाचे स्रोत (Drinking water sources) - समाविष्ट आहे.
•
शाळा व शैक्षणिक सुविधा (Schools) - समाविष्ट आहे.
•
प्रार्थना स्थळे (Places of worship) - समाविष्ट आहे.
•
आदिवासींच्या पारंपरिक संस्थांसाठी राखीव भूमी (Tribal communal lands) - समाविष्ट आहे.
3.
अपवाद: निवडणुकीच्या मतदारसंघांची किंवा प्रभागांची पुनर्रचना (ब) हे काम 'निवडणूक आयोग / परिसीमन आयोग' करते, त्याचा भूमी संपादनातील सामाजिक प्रभाव मूल्यांकनाशी कोणताही संबंध नसतो.
म्हणून ब वगळता इतर सर्व घटक (अ, क, ड, इ, फ) विचारात घेतले जातात, त्यामुळे पर्याय 4 बरोबर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
2013 च्या कायद्यानुसार, सिंचन प्रकल्प वगळता इतर कोणत्याही प्रकल्पासाठी SIA अहवाल प्रसिद्ध झाल्यानंतर 6 महिन्यांच्या आत तज्ज्ञ समितीने त्याचे पुनरावलोकन करणे आवश्यक असते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Social Impact Assessment (SIA) Under RFCTLARR Act, 2013:
1.
Mandatory SIA (Section 4): The 2013 Act requires an SIA study before acquiring private land to assess tangible socio-economic repercussions on local communities.
2.
Covered Factors:
•
Livelihood: Direct/indirect loss of farm or non-farm livelihoods (a).
•
Civic infrastructure: Potable drinking water sources (c), schools/educational infrastructure (d).
•
Cultural & religious property: Places of worship, community centres (e).
•
Tribal community rights: Communal lands dedicated to traditional tribal bodies (f).
3.
Excluded Item: Electoral re-delimitation (b) falls strictly within the domain of the Delimitation Commission and the Election Commission, bearing no connection to SIA.
Thus, statements a, c, d, e, and f are covered, making Option 4 correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
An independent multi-disciplinary Expert Group evaluates the SIA report to verify if the project genuinely serves the public interest before acquisition proceeds.