योग्य उत्तर: पर्याय (4) किमान ३०% भूमी आणि सागरी क्षेत्र संरक्षित करणे ('30x30' लक्ष्य)
स्पष्टीकरण:
संयुक्त राष्ट्रांच्या जैवविविधता परिषदेच्या (CBD COP15) कुनमिंग-माँट्रियल जागतिक जैवविविधता फ्रेमवर्क (KMGBF) अंतर्गत भारताने २०३० पर्यंत किमान ३०% भूमी, गोड्या पाण्याचे आणि सागरी क्षेत्र संरक्षित व पुनर्संचयित करण्याचे महत्त्वाकांक्षी '30x30 लक्ष्य' (30x30 Target - Target 3) स्वीकारले आहे.
•
KMGBF ची ठळक वैशिष्ट्ये:
•
डिसेंबर २०२२ मध्ये मॉन्ट्रियल (कॅनडा) येथे १९६ देशांनी हा ऐतिहासिक करार स्वीकारला.
•
यामध्ये २०५० साठी ४ दीर्घकालीन उद्दिष्टे आणि २०३० साठी २३ कृती-उन्मुख जागतिक उद्दिष्टे (Targets) समाविष्ट आहेत.
•
ऑक्टोबर-नोव्हेंबर २०२४ मध्ये कोलंबियातील कॅली येथे पार पडलेल्या COP16 परिषदेत भारताने आपले अद्ययावत 'राष्ट्रीय जैवविविधता रणनीती आणि कृती आराखडा' (NBSAP) सादर केला, ज्यामध्ये '30x30' उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी वचनबद्धता दर्शवली आहे.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १, २ व ३: हे चुकीचे पर्याय आहेत.
•
पर्याय ४ (योग्य): ३०% भूमी आणि सागरी परिसंस्थांचे संवर्धन करणे हे '30x30' अधिकृत लक्ष्य आहे.
📌 MPSC परीक्षा टीप:
जैविक विविधतेवरील करार (CBD - Convention on Biological Diversity):
•
स्वीकार: १९९२ च्या रिओ दी जानेरो पृथ्वी परिषदेत.
•
भारताने २००२ मध्ये 'जैवविविधता कायदा २००२' संमत केला.
•
राष्ट्रीय जैवविविधता प्राधिकरण (NBA): मुख्यालय चेन्नई, तामिळनाडू (स्थापना: २००३).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Conserving at least 30% of land and sea areas ('30x30' Target)
Explanation:
Under the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework (KMGBF) adopted at CBD COP15, the marquee global commitment for 2030 is Target 3, popularly celebrated as the '30x30 Target'.
•
Target Details:
•
Mandates that by 2030, at least 30% of degraded terrestrial, inland water, and coastal and marine ecosystems must be effectively conserved and managed through systems of protected areas and Other Effective Area-based Conservation Measures (OECMs).
•
Adopted by 196 parties to the UN Convention on Biological Diversity (CBD).
•
At COP16 in Cali, Colombia (October-November 2024), India unveiled its updated National Biodiversity Strategy and Action Plan (NBSAP) reflecting alignment with the 30x30 targets.
Distractor Analysis:
•
Options 1, 2 & 3: Incorrect conservation targets.
•
Option 4 (Correct): Conserving at least 30% of terrestrial and marine regions by 2030.
📌 MPSC Exam Tip:
Convention on Biological Diversity (CBD):
•
Adopted at the 1992 Rio Earth Summit.
•
India's Biological Diversity Act, 2002 established the National Biodiversity Authority (NBA) headquartered in Chennai.
