🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

चालू घडामोडी MPSC Exam PYQ 2026 MEDIUM

केंद्र सरकारच्या महत्त्वाकांक्षी 'मिशन मौसम' (Mission Mausam) अंतर्गत पश्चिम घाटातील पर्जन्यवृष्टीचा अचूक अंदाज घेण्यासाठी महाबळेश्वर येथे एक्स-बँड डॉप्लर हवामान रडार कोणत्या संस्थेने स्थापित केले?

EN Under the Union Government's 'Mission Mausam', which premier research institute installed an advanced X-band Doppler Weather Radar at Mahabaleshwar in the Western Ghats?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

प्रादेशिक हवामान केंद्र (RMC), मुंबई

Regional Meteorological Centre (RMC), Mumbai

भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामान संस्था (IITM), पुणे

Indian Institute of Tropical Meteorology (IITM), Pune

भारतीय हवामान विभाग (IMD), नवी दिल्ली

India Meteorological Department (IMD), New Delhi

राष्ट्रीय मध्यम अवधी हवामान अंदाज केंद्र (NCMRWF)

NCMRWF, Noida

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: [b]पर्याय २ (भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामान संस्था - IITM, पुणे)[/b]

[b]महत्त्वाचे मुद्दे व विश्लेषण:[/b]

• [b]संस्था:[/b] भू-विज्ञान मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यरत असलेल्या [b]भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामान संस्था (IITM), पुणे[/b] ने सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वर येथील 'हाय अल्टिट्यूड क्लाउड फिजिक्स लॅबोरेटरी' (HACPL) मध्ये हे एक्स-बँड डॉप्लर रडार कार्यान्वित केले.

• [b]उद्देश:[/b] पश्चिम घाटात मोसमी वाऱ्यांमुळे होणारा तीव्र ओरो graphic पाऊस (Orographic precipitation), ढगफुटी आणि भूस्खलनाचा रिअल-टाइम वेध घेणे.

• [b]मिशन मौसम (Mission Mausam):[/b] भारताची हवामान अंदाज अचूकता सुधारण्यासाठी केंद्र सरकारने सप्टेंबर २०२४ मध्ये ₹२,००० कोटींच्या खर्चासह हे ५ वर्षांचे राष्ट्रीय मिशन मंजूर केले.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: IITM (पुणे), IMD (पुणे वेधशाळा), आणि INCOIS (हैदराबाद) या भू-विज्ञान मंत्रालयाच्या पुण्यातील व देशातील संशोधन संस्थांवर महाराष्ट्र चालू घडामोडींत थेट प्रश्न येतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: [b]Option 2 (Indian Institute of Tropical Meteorology - IITM, Pune)[/b]

[b]Key Points & Explanation:[/b]

• [b]Deploying Institute:[/b] Installed by the [b]Indian Institute of Tropical Meteorology (IITM), Pune[/b], at its High Altitude Cloud Physics Laboratory (HACPL) in Mahabaleshwar, Maharashtra.

• [b]Scientific Role:[/b] Monitors cloud microphysics, orographic heavy rainfall, and thunderstorm dynamics across the Western Ghats crest line with high temporal resolution.

• [b]About Mission Mausam:[/b] Approved by the Union Cabinet with an outlay of ₹2,000 crore to build a 'weather-ready and climate-smart' India through high-resolution supercomputers, Doppler radars, and AI.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: IITM Pune (MoES) and its flagship atmospheric facilities (like High Altitude Cloud Physics Lab at Mahabaleshwar) are high-priority Maharashtra science questions.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) प्रादेशिक हवामान केंद्र (RMC), मुंबई (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामान संस्था (IITM), पुणे (अचूक उत्तर): [gold]योग्य उत्तर:[/gold] [b]पर्याय २ (भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामान संस्था - IITM, पुणे)[/b]

⚠️ पर्याय (3) भारतीय हवामान विभाग (IMD), नवी दिल्ली (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) राष्ट्रीय मध्यम अवधी हवामान अंदाज केंद्र (NCMRWF) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'एप्रिल २०२६' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी - जानेवारी २०२६ सराव चाचणी

quiz 10 प्रश्न timer 15 मिनिटे military_tech 10 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: एप्रिल २०२६

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'एप्रिल २०२६' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: चालू घडामोडी विषयांतर्गत 'एप्रिल २०२६' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: चालू घडामोडी विषयातील 'एप्रिल २०२६' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामान संस्था (IITM), पुणे' हे असून ते 'एप्रिल २०२६' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'एप्रिल २०२६' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन