केंद्र व राज्य लोकसेवा आयोगाची स्थापना भारतीय राज्यघटनेतील कोणत्या कलमान्वये करण्यात आलेली आहे?
EN
Under which Article of the Constitution of India are the Union and State Public Service Commissions established?
अचूक उत्तर: पर्याय (४) अनुच्छेद 315
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १४ मधील अनुच्छेद ३१५ (Article 315) अन्वये केंद्रासाठी संघ लोकसेवा आयोग (UPSC) आणि प्रत्येक राज्यासाठी राज्य लोकसेवा आयोग (SPSC) स्थापन करण्याची तरतूद करण्यात आलेली आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
पर्याय (४) बरोबर: कलम ३१५(१) नुसार: "संघासाठी एक लोकसेवा आयोग आणि प्रत्येक घटकराज्यासाठी एक लोकसेवा आयोग असेल." तसेच दोन किंवा अधिक राज्यांच्या संमतीने संसद कायद्याद्वारे संयुक्त लोकसेवा आयोग (JSPSC) स्थापन करू शकते.
•
पर्याय (१) अयोग्य: कलम ३२५ हे जात, धर्म, वंश किंवा लिंग या आधारावर कोणत्याही व्यक्तीला मतदार यादीत समाविष्ट करण्यास अपात्र न ठरवण्याशी संबंधित आहे.
•
पर्याय (२) अयोग्य: कलम ३२० मध्ये लोकसेवा आयोगांची कार्ये (Functions of Public Service Commissions) दिलेली आहेत.
•
पर्याय (३) अयोग्य: कलम ३१८ मध्ये आयोगाचे सदस्य आणि कर्मचारी यांच्या सेवाशर्तींचे नियम करण्याचे अधिकार (राष्ट्रपती/राज्यपाल) दिलेले आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: लोकसेवा आयोग घटनात्मक कलमे (भाग १४):
•
कलम ३१५: UPSC व SPSC ची स्थापना.
•
कलम ३१६: सदस्यांची नियुक्ती व पदावधी (६ वर्षे किंवा ६५/६२ वर्षे).
•
कलम ३१७: सदस्यांची बडतर्फी व निलंबन.
•
कलम ३२०: आयोगाची कार्ये.
•
कलम ३२२: आयोगाचा खर्च (संचित निधीवर भारित).
•
कलम ३२३: वार्षिक अहवाल (राष्ट्रपती/राज्यपालांना सादर).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Article 315
Under Article 315 of Part XIV of the Constitution of India, provisions are made for the establishment of a Public Service Commission for the Union (UPSC) and for each State (SPSC).
Detailed Analysis:
•
Option (4) is correct: Article 315(1) provides: "Subject to the provisions of this article, there shall be a Public Service Commission for the Union and a Public Service Commission for each State." It also authorizes the creation of a Joint State Public Service Commission (JSPSC).
•
Option (1) is incorrect: Article 325 pertains to non-discrimination in the preparation of electoral rolls.
•
Option (2) is incorrect: Article 320 defines the functions and duties of Public Service Commissions.
•
Option (3) is incorrect: Article 318 empowers the President and Governors to determine regulations regarding the number and service conditions of commission members and staff.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Key Articles for Public Service Commissions (Part XIV):
•
Article 315: Establishment of UPSC and SPSC.
•
Article 316: Appointment and term of office.
•
Article 317: Removal and suspension.
•
Article 320: Functions of Commissions.
•
Article 322: Expenses charged on Consolidated Fund.
•
Article 323: Annual Reports.