खालीलपैकी केव्हा मुख्य माहिती आयुक्तास किंवा माहिती आयुक्तांना त्यांच्या पदावरून दूर करण्यात येईल? अ) पंतप्रधान यांनी राष्ट्रपती यांचेकडे शिफारस केल्यावरून, ब) राष्ट्रपतींच्या आदेशावरून सर्वोच्च न्यायालयाने निर्देश केल्यानंतर क) शाबीत झालेल्या गैरवर्तनाच्या किंवा असमर्थतेच्या कारणास्तव. ड) उच्च न्यायालयाने पदावरून दूर केले पाहिजे, असा अभिप्राय दिल्यानंतर राष्ट्रपतीच्या आदेशावरून वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत ?
अचूक उत्तर: पर्याय (४) [ब, क]
सविस्तर कायदेशीर विश्लेषण:
माहितीचा अधिकार अधिनियम, २००५ च्या कलम १४(१) मधील तरतुदींनुसार:
"पोटकलम (३) च्या तरतुदींना अधीन राहून, मुख्य माहिती आयुक्तास किंवा कोणत्याही माहिती आयुक्तास, सिद्ध झालेल्या गैरवर्तणुकीच्या किंवा असमर्थतेच्या कारणावरून (on the ground of proved misbehaviour or incapacity - विधान 'क'), राष्ट्रपतींनी केलेल्या निर्देशानंतर सर्वोच्च न्यायालयाने केलेल्या चौकशीत हकालपट्टी करण्याची शिफारस केल्यानंतर, राष्ट्रपतींच्या आदेशावरून (by order of the President - विधान 'ब') पदावरून दूर केले जाईल."
त्यामुळे ब आणि क ही विधाने बरोबर आहेत.
📌 MPSC परीक्षा टीप:
कलम १४ — केंद्रीय आयुक्तांना पदावरून दूर करण्याची प्रक्रिया:
Correct Answer: Option (4) [b, c]
Detailed Legal Analysis:
Under Section 14(1) of the Right to Information Act, 2005:
The Chief Information Commissioner or any Information Commissioner shall be removed from his office only by order of the President on the ground of proved misbehaviour or incapacity [Statement c] after the Supreme Court, on a reference made to it by the President, has on inquiry reported that he ought on any such ground to be removed [Statement b].
Therefore, b and c are correct.
📌 MPSC Exam Tip:
Section 14 Removal Essentials: