गॅटच्या उरुग्वे फेरीतील 'आर्थर डंकेल प्रस्तावातील' (Dunkel Draft) खालीलपैकी कोणत्या तरतुदीनुसार बहुराष्ट्रीय कंपन्यांना (MNCs) अल्पविकसित व विकसनशील देशांच्या बाजारपेठेत कोणत्याही स्थानिक निर्बंधांशिवाय मुक्त प्रवेश आणि देशी गुंतवणूकदारांइतकीच समान वागणूक (National Treatment) मिळाली?
EN
Under which provision of the 'Dunkel Draft' negotiated during the GATT Uruguay Round were multinational corporations (MNCs) guaranteed unrestricted market access and 'National Treatment' parity with domestic enterprises in developing countries?
योग्य उत्तर पर्याय (२) व्यापारसंबंधित गुंतवणूक उपाययोजना करार (TRIMS) आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
डंकेल प्रस्ताव (Dunkel Draft - १९९१):
•
गॅटचे तत्कालीन महासंचालक आर्थर डंकेल यांनी डिसेंबर १९९१ मध्ये उरुग्वे फेरीतील वाटाघाटींचा ऐतिहासिक मसुदा मांडला, जो 'डंकेल प्रस्ताव' म्हणून प्रसिद्ध झाला.
•
यात समाविष्ट असलेला TRIMS (Trade-Related Investment Measures) करार प्रामुख्याने परदेशी गुंतवणुकीवरील निर्बंध हटवण्यासाठी तयार करण्यात आला होता.
•
TRIMS ची प्रमुख उद्दिष्टे:
१)
बहुराष्ट्रीय कंपन्यांवर (MNCs) यजमान देशांनी लादलेले स्थानिक साहित्याच्या वापराचे बंधन (Local Content Requirement) रद्द करणे.
२)
परदेशी गुंतवणूकदारांशी कोणताही भेदभाव न करता त्यांना स्थानिक (देशी) गुंतवणूकदारांइतकीच समान वागणूक देणे (National Treatment Principle).
३)
यामुळे MNCs ना भारतासारख्या विकसनशील देशांमध्ये सहज प्रवेश मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (२) अचूक: TRIMS हा थेट परदेशी कंपन्यांच्या गुंतवणुकीशी संबंधित आहे.
•
पर्याय (१) TRIPS हा पेटंट्स, कॉपीराइट्सशी संबंधित आहे.
•
पर्याय (३) व (४) अयोग्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
डंकेल प्रस्तावावर आधारित मराकेश करारावर भारताच्या वतीने वाणिज्य सचिव प्रणव मुखर्जी (नंतरचे राष्ट्रपती) यांनी स्वाक्षरी केली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2) Agreement on Trade-Related Investment Measures (TRIMS).
Detailed Analysis:
•
The Dunkel Draft (December 1991):
•
Authored by Arthur Dunkel, Director-General of GATT, this consolidated text served as the foundational compromise draft for establishing the WTO.
•
A centerpiece of the Dunkel proposals was the Agreement on Trade-Related Investment Measures (TRIMS).
•
Mechanisms of TRIMS favoring MNCs:
1)
National Treatment (GATT Article III): Obligates host countries to treat foreign-owned corporate entities on par with domestic firms, barring differential taxation or regulatory handicaps.
2)
Prohibition of Performance Conditionalities: Forbids developing nations from enforcing Local Content Requirements (mandating the procurement of local inputs) or foreign exchange balancing conditionalities on multinational corporations.
Distractor Analysis:
•
Option (2) is correct as TRIMS specifically governs multinational investment terms and market entry parity.
•
Option (1) TRIPS governs intellectual property protections.
•
Options (3) and (4) are incorrect.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Dunkel Draft led directly to the signing of the Marrakesh Agreement in April 1994, which was signed for India by Commerce Minister Pranab Mukherjee (later President of India).