परदेशातील भारतीय वंशाच्या समुदायाला भारतातील संशोधन व विकासामध्ये योगदान देण्याची संधी खालीलपैकी कोणत्या योजने अंतर्गत उपलब्ध करुन देण्यात आली ? अ) वज्र ब) स्टार्टअप इंडिया क) स्टॅन्डअप इंडिया ड) मेक इन इंडिया वरीलपैकी कोणता पर्याय बरोबर आहे ? 1: ड 2: ब 3: अ 4: क
EN
Under which scheme was an opportunity provided to overseas Indian scientists/diaspora to contribute to research and development in India?
1: VAJRA
2: Startup India
3: Standup India
4: Make in India
योग्य उत्तर अ (वज्र - VAJRA - पर्याय 3) आहे.
•
वज्र योजना (VAJRA - Visiting Advanced Joint Research Faculty Scheme):
•
केंद्रीय विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्रालयाच्या 'विज्ञान व अभियांत्रिकी संशोधन मंडळ' (SERB) द्वारे 2017 मध्ये ही योजना सुरू करण्यात आली.
•
उद्दिष्ट: परदेशातील भारतीय वंशाचे शास्त्रज्ञ, अनिवासी भारतीय (NRI), ओव्हरसीज सिटिझन्स ऑफ इंडिया (OCI) आणि परदेशी संशोधकांना भारतातील सार्वजनिक उच्च शिक्षण व संशोधन संस्थांमध्ये (उदा. IIT, IISc, CSIR) येऊन संयुक्त संशोधन व विकास (R&D) करण्यासाठी फेलोशिप देणे.
•
याद्वारे 'ब्रेन ड्रेन' (Brain Drain) चे रूपांतर 'ब्रेन गेन' (Brain Gain) मध्ये करण्याचा प्रयत्न केला जातो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
VAJRA = Visiting Advanced Joint Research Faculty. ही SERB (विज्ञान व तंत्रज्ञान विभाग) ची योजना असून परदेशी शास्त्रज्ञ भारतात वर्षातून 1 ते 3 महिने संशोधन करू शकतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is VAJRA (अ - Option 3).
•
VAJRA (Visiting Advanced Joint Research Faculty Scheme):
•
Launched by the Science and Engineering Research Board (SERB), Department of Science and Technology (DST) in 2017.
•
Mandate: Specifically dedicated to enabling overseas scientists, Non-Resident Indians (NRIs), and Overseas Citizens of India (OCIs) to contribute to cutting-edge research and development in Indian academic and R&D institutions.
•
It facilitates top global faculty to work as adjunct/visiting researchers for 1–3 months per year in India, effectively turning 'brain drain' into 'brain circulation/gain'.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
VAJRA stands for Visiting Advanced Joint Research Faculty, a flagship scheme administered by the Science and Engineering Research Board (SERB).