अचूक उत्तर: पर्याय (३) न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे
सविस्तर विश्लेषण व ग्रंथोत्तेजक मंडळी (नाशिक):
•
न्या. म. गो. रानडे यांचे योगदान: महाराष्ट्रातील प्रबोधन युगाचे अध्वर्यू न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे यांनी मराठी भाषा, इतिहास आणि साहित्याच्या संवर्धनासाठी 'दख्खन ग्रंथोत्तेजक मंडळी' (पुणे - १८७८) स्थापन केली होती.
•
नाशिक येथील संस्था (१८९४): न्या. रानडे नाशिकमध्ये न्यायाधीश असताना त्यांनी स्थानिक विद्वानांच्या सहकार्याने १८९४ मध्ये नाशिक येथे 'ग्रंथोत्तेजक मंडळी' ची स्थापना केली. या मंडळीने मराठी भाषेतील नवीन व दर्जेदार ग्रंथांना पारितोषिके देणे, ग्रंथ प्रकाशित करणे आणि ग्रंथालये सुरू करण्याचे मोलाचे कार्य केले.
•
इतर संस्था: न्या. रानडे यांनी वक्तृत्वोत्तेजक सभा, वसंत व्याख्यानमाला (१८७५) आणि औद्योगिक परिषद (१८९०) सुरू केल्या.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१): वि. दा. सावरकरांनी नाशिकमध्ये १९०० मध्ये 'मित्रमेळा' आणि १९०४ मध्ये 'अभिनव भारत' स्थापन केली.
•
पर्याय (२): कुसुमाग्रज हे ज्ञानपीठ विजेते आधुनिक कवी व नाटककार होते.
•
पर्याय (४): अनंत कान्हेरे यांनी १९०९ मध्ये जॅक्सनचा वध केला.
म्हणून अचूक पर्याय (३) आहे.
📌 MPSC परीक्षा टीप: न्या. रानडे यांनी १८७८ मध्ये पुण्यात भरलेल्या 'पहिल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे' अध्यक्षपद भूषवले होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Justice Mahadev Govind Ranade
Detailed Analysis & Granthottejak Mandali (Nashik):
•
Justice M. G. Ranade's Vision: Justice Mahadev Govind Ranade was a central pillar of Maharashtra's socio-cultural renaissance, founding the original Deccan Vernacular Translation Society (*Granthottejak Mandali*) at Pune in 1878 to subsidize and publish quality Marathi literature.
•
Nashik Chapter (1894): During his tenure in the judicial services at Nashik, Justice Ranade initiated the Granthottejak Mandali in Nashik in 1894 alongside local scholars to promote public libraries, reading culture, and literary prizes for native Marathi authors.
•
Allied Foundations: Ranade also established the *Vasant Vyakhyanmala* (Spring Lecture Series in 1875) and the Industrial Conference of Western India (1890).
Analysis of Other Options:
•
Option (1): V. D. Savarkar founded *Mitra Mela* (1900) and *Abhinav Bharat* (1904) at Nashik.
•
Option (2): V. V. Shirwadkar (Kusumagraj) was a 20th-century Jnanpith laureate poet.
•
Option (4): Anant Kanhere was the revolutionary martyr of the 1909 Jackson action.
Hence, the accurate choice is Option (3).
📌 MPSC Exam Tip: Justice Ranade presided over the very First Marathi Sahitya Sammelan held at Pune in 1878.