खालील कारणांसाठी केंद्रशासित प्रदेशांची निर्मिती केली जाते अ) प्रशासकीय दृष्ट्या ब) सांस्कृतिक वेगळेपण क) व्यूहनीतीच्या दृष्टिने ड) केंद्राच्या मर्जीनुसार पर्यायी उत्तरे :
EN
Union Territories are created for which of the following reasons?
(a) Administrative considerations
(b) Cultural distinctiveness
(c) Strategic importance
(d) Sole discretion of the Centre
Alternative answers:
योग्य उत्तर: पर्याय १ (अ, ब, क)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
भारतात केंद्रशासित प्रदेशांची निर्मिती विशिष्ट घटनात्मक, ऐतिहासिक व भौगोलिक कारणांवरून करण्यात आली आहे:
१.
प्रशासकीय व राजकीय कारणे (Administrative considerations): उदा. दिल्ली (राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र) आणि चंदीगड (पंजाब व हरियाणाची सामाईक राजधानी).
२.
सांस्कृतिक वेगळेपण (Cultural distinctiveness): पोर्तुगीज व फ्रेंच संस्कृतीचे जतन करण्यासाठी - पुडुचेरी, दादरा व नगर हवेली, दमण व दीव.
३.
व्यूहनीती / सामरिक महत्त्व (Strategic importance): सीमावर्ती व सागरी सुरक्षेच्या दृष्टीने - अंदमान व निकोबार बेटे, लक्षद्वीप, लडाख.
४.
'केंद्राच्या मर्जीनुसार' (Sole discretion of the Centre) हे कोणतेही वैध किंवा घटनात्मक निकष नाही.
•
म्हणून अ, ब आणि क ही योग्य कारणे आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
७ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९५६ द्वारे 'भाग क' व 'भाग ड' राज्ये रद्द करून 'केंद्रशासित प्रदेश' (UTs) ही वर्गवारी निर्माण करण्यात आली.
•
भाग ८ (कलम २३९ ते २४२): केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रशासन.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 ((a), (b), (c))
Detailed Explanation:
Union Territories in India were created based on well-defined constitutional, cultural, and geopolitical considerations:
1.
Political and Administrative considerations: e.g., Delhi (National Capital) and Chandigarh (joint capital of Punjab and Haryana).
2.
Cultural distinctiveness: To preserve distinct Franco-Indian and Indo-Portuguese heritage - Puducherry, Dadra & Nagar Haveli, Daman & Diu.
3.
Strategic importance: Remote maritime and border locations vital for national security - Andaman & Nicobar Islands, Lakshadweep, Ladakh.
4.
'Sole discretion of the Centre' is arbitrary and not a recognized constitutional or administrative criterion.
•
Therefore, (a), (b), and (c) are the legitimate reasons.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
The 7th Constitutional Amendment Act, 1956 abolished Part C and Part D states and introduced the category of 'Union Territories'.
•
Part VIII (Articles 239 to 242) governs the administration of Union Territories.