समुद्राच्या दैनंदिन भरती आणि ओहोटीमधील पाण्याच्या पातळीतील फरकाचा (Tidal Range) उपयोग करून वीज निर्मिती करण्यासाठी **महाराष्ट्रात खालीलपैकी कोणत्या भौगोलिक प्रदेशात सर्वाधिक वाव (Potential) आहे?**
EN
Utilizing the diurnal water level differentials between high and low tides, which geographical region offers the **maximum potential for 'Tidal Energy' generation in Maharashtra?**
योग्य उत्तर पर्याय 1 (कोकण किनारपट्टी व खाड्यांचा परिसर) आहे.
सविस्तर अपारंपरिक ऊर्जा विश्लेषण:
•
भरती-ओहोटी ऊर्जा (Tidal Energy):
•
संकल्पना: समुद्राच्या भरतीच्या वेळी पाणी खाडीमध्ये किंवा आखातात अडवणे आणि ओहोटीच्या वेळी ते टर्बाइनवरून सोडून वीज निर्माण करणे म्हणजे भरती-ओहोटी ऊर्जा होय.
•
महाराष्ट्रातील वाव: महाराष्ट्राला सुमारे ७२० किमी लांबीची सलग किनारपट्टी लाभली आहे. तसेच कोकणात धरमतर, वसई, बाणकोट, जयगड, विजयदुर्ग यांसारख्या अनेक लांब आणि अरुंद खाड्या आहेत.
•
या खाड्यांमध्ये भरतीच्या वेळी पाण्याची पातळी ३ ते ५ मीटरने वाढते, त्यामुळे कोकण किनारपट्टीवर भरती-ओहोटी ऊर्जेसाठी प्रचंड वाव आहे.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
तापी, मालेगाव आणि पंढरपूर हे भूवेष्टित (Landlocked) प्रदेश असल्याने तेथे भरती-ओहोटीचा संबंधच येत नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतातील सर्वाधिक भरती-ओहोटी ऊर्जा क्षमता गुजरातच्या कच्छच्या आखातात आणि खंभाताच्या आखातात आहे; महाराष्ट्रात कोकणच्या खाड्यांमध्ये यासाठी अनुकूलता आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 1 (Konkan Coastline and Tidal Creeks).
Detailed Ocean Energy Potential Analysis:
•
Tidal Energy Dynamics:
•
Exploits the kinetic and potential energy of marine tides as lunar and solar gravity create periodic sea-level fluctuations.
•
Estuarine barrages and tidal stream turbines require narrow creeks with a sufficient tidal range (>3-5 meters).
•
Maharashtra's Marine Endowments: Blessed with a 720-km coastline indented by dozens of deep funnel-shaped tidal creeks (Dharamtar, Vasai, Bankot, Jaigad, Vijaydurg) offering viable localized tidal stream energy niches.
Distractor Analysis:
•
Tapi basin, Malegaon, and Pandharpur are interior continental landlocked plateau regimes where oceanic tidal action is non-existent.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Nationwide, the Gulf of Kutch and Gulf of Khambhat in Gujarat hold India's largest tidal energy potential; in Maharashtra, the tidal creeks of Konkan offer localized sites.