मुंबई शहर ब उपनगरांत दहा जडवाहतूक क्षेत्रांत वाहनांच्या ध्वनी स्तरांचे मोजमाप केले गेले. त्यामध्ये सर्वात जास्त परिणाम झालेले तीन विभाग म्हणजे :
EN
Vehicular noise levels were measured in ten heavy traffic areas across Mumbai city and suburbs. The three most severely affected areas were:
योग्य उत्तर: पर्याय १: गोरेगाव, सायन, मालाड
स्पष्टीकरण:
मुंबई शहर व उपनगरांमधील वाहनांच्या वाढत्या वाहतुकीमुळे होणाऱ्या ध्वनी प्रदूषणाच्या (Noise Pollution) सर्वेक्षणानुसार गोरेगाव, सायन आणि मालाड हे तीन विभाग सर्वाधिक ध्वनी प्रदूषित क्षेत्र म्हणून नोंदवले गेले आहेत.
महत्त्वाचे पैलू:
१.
कारणे: सायन हे मध्य व हार्बर रेल्वे तसेच पूर्व द्रुतगती महामार्गाचे प्रमुख जंक्शन असल्याने तेथे अखंड जड वाहतूक असते. गोरेगाव व मालाड हे पश्चिम द्रुतगती महामार्गावरील अत्यंत गजबजलेले व्यापारी व वाहतूक केंद्र आहेत.
२.
ध्वनी पातळी: या भागांमध्ये वाहनांचे हॉर्न, इंजिन आणि ट्रॅफिक जॅममुळे दिवसाचा ध्वनी स्तर ८० ते ८५ डेसिबल (dB) च्या वर पोहोचतो, जो निवासी व व्यावसायिक क्षेत्राच्या सुरक्षित मानकांपेक्षा (५५ ते ६५ dB) खूप जास्त आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या (CPCB) ध्वनी प्रदूषण नियमांनुसार सुरक्षित ध्वनी मर्यादा:
•
शांतता क्षेत्र (Silence Zone): दिवस ५० dB, रात्र ४० dB
•
निवासी क्षेत्र (Residential): दिवस ५५ dB, रात्र ४५ dB
•
व्यावसायिक क्षेत्र (Commercial): दिवस ६५ dB, रात्र ५५ dB
•
औद्योगिक क्षेत्र (Industrial): दिवस ७५ dB, रात्र ७० dB
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1: Goregaon, Sion, Malad
Explanation:
In vehicular noise monitoring surveys conducted across heavy-traffic arterial corridors in Mumbai, Goregaon, Sion, and Malad were documented as the three most critically sound-polluted nodes.
Key Urban Factors:
1.
Traffic Congestion Nodes: Sion forms the primary convergence junction linking the Eastern Express Highway and central suburban transit, while Goregaon and Malad experience massive chronic bottleneck congestion along the Western Express Highway (WEH) and SV Road.
2.
Decibel Exposure: Sound pressure levels routinely breach 80–85 dB(A) during peak hours, significantly exceeding statutory ambient noise guidelines.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
CPCB Ambient Air Quality Standards in respect of Noise (Noise Pollution Rules, 2000):
•
Silence Zone: Day: 50 dB(A), Night: 40 dB(A)
•
Residential Area: Day: 55 dB(A), Night: 45 dB(A)
•
Commercial Area: Day: 65 dB(A), Night: 55 dB(A)
•
Industrial Area: Day: 75 dB(A), Night: 70 dB(A)