खालील विधानांची सत्यता तपासा : अ) समुद्रसपाटी पासून जस जसे उंच जावे तस तसे हवेचे तापमान कमी होत जाते. याला तापमानाचा सामान्य लोपदर असे म्हणतात. ब) समुद्रसपाटी पासून जस जसे उंच जावे तस तसे तापमान कमी होण्या ऐवजी वाढत जाते याला तापमानाची विपरीतता म्हणतात. पर्यायी उत्तरे:
EN
Verify the truth of the following statements:
a) As altitude increases from sea level, air temperature decreases; this is called the Normal Lapse Rate.
b) As altitude increases from sea level, if temperature increases instead of decreasing, this is called Temperature Inversion.
Alternative Answers:
उत्तर: विधान 'अ' आणि 'ब' दोन्ही सत्य आहेत (पर्याय 1)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
विधान अ बरोबर आहे: तपांबरामध्ये उंचीनुसार तापमान नियमितपणे घटते (दर 1 किमीला 6.5°C), या प्रक्रियेला 'तापमानाचा सामान्य लोपदर' (Normal Lapse Rate) म्हणतात.
•
विधान ब बरोबर आहे: काही विशिष्ट भौगोलिक व हवामान परिस्थितीत (उदा. हिवाळ्यातील शांत रात्र, दरीचा भाग) उंचीनुसार तापमान कमी होण्याऐवजी वाढते, याला 'तापमानाची विपरीतता' (Temperature Inversion / Inversion of Temperature) म्हणतात.
•
त्यामुळे दोन्ही व्याख्या अचूक आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
तापमानाच्या विपर्ययासाठी आवश्यक परिस्थिती:
1.
हिवाळ्यातील दीर्घ व शांत रात्र
2.
निरभ्र आकाश
3.
मंद वाहणारे वारे
4.
पर्वतीय दऱ्यांचे स्थान (दरीतील थंड हवेचे संचयन)
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Both statements 'a' and 'b' are true (Option 1)
Key Points:
•
Statement a is true: In the troposphere, air temperature systematically decreases with height at ~6.5°C/km, known as the Normal Environmental Lapse Rate.
•
Statement b is true: When local conditions cause temperatures to rise with increasing height instead of dropping, the atmospheric thermal profile is flipped, a phenomenon termed Temperature Inversion.
•
Both definitions represent standard physical geography principles.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Ideal conditions for nocturnal temperature inversion:
1.
Long winter nights
2.
Cloudless, clear skies
3.
Still or calm air
4.
Snow cover or intermontane valley topography